Forum Barcelona voor vrede etcetera

Het zomerfestival Forum 2004 in Barcelona moet een cultureel spektakel worden. Maar stadspromotie en stadsontwikkeling overheersen.

De soldaten van Xian zijn nat. Tien van de kleinste exemplaren uit het wereldberoemde Chinese leger van stenen beelden uit de Han-dynastie moesten afgelopen dinsdag schielijk uit hun vitrine worden verwijderd. Een stortbui had een lekkage veroorzaakt in de splinternieuwe tentoonstellingsruimte van het Forum in Barcelona. Ongewild werd daarmee de aandacht gericht op de minder culturele kant van dit evenement. Want terwijl de organisatie meent een cultureel spektakel van wereldallure te presenteren, lijkt het Forum vooral een gelikt excuus voor een omvangrijk onroerend-goedproject en promotie van Barcelona.

Het idee voor het Forum ontstond eind jaren '90 in het socialistische stadsbestuur. De Olympische Spelen van 1992 waren een groot succes geweest, zowel als van marketing van Barcelona als uit het oogpunt van stadsontwikkeling. Dat smaakte naar meer. Aanvankelijk werd gemikt op een wereldtentoonstelling. Toen dat niet lukte ontstond een project met een even ambitieuze als heterogene opzet: `Het Universele Forum voor de Cultuur. De naties, de regionen, de steden, de kunsten en de religies op zoek naar de Vrede.'

En zo kan de bezoeker sinds een maand terecht in bij een curieus evenement aan de noordoostelijke kuststrook van de stad, waar in een recordtempo een festivalterrein van 214 hectare uit de grond werd gestampt. De inrichting draagt duidelijk de sporen van de wereldtentoonstelling in Lissabon. Aan het water zijn tentoonstellingsruimtes, wandelpromenades en een zeezwembad. Een enorm zonnepaneel van 10.500 vierkante meter behoort tot een belangrijke publiekstrekker. De architecten Herzog en De Meuron tekenden het driehoekige Forum-gebouw, dat onderdak biedt aan een auditorium met 3.200 zitplaatsen en tentoonstellingsruimtes. Ernaast verrijst een groot congrescentrum.

Wie bijna 18 euro neertelt kan zich een dagje amuseren met bezigheden als het bezoeken van de tentoonstelling van de soldaten van Xian. Daarnaast vinden conferenties plaats rond thema's als vrede, culturele diversiteit en bestendige groei. Barcelona integreerde ook handig zijn jaarlijkse zomerfestival in de activiteiten.

De goede bedoelingen van culturele dialoog, vrede en milieu kon enig geruzie niet voorkomen. De verschillende organisatoren: het socialistische gemeentebestuur, de nationalistische Catalaanse regio en de conservatieve Spaanse regering, bleken bijvoorbeeld heel verschillend over het begrip `vrede' te denken. Een veroordeling van de oorlog in Irak werd tegengehouden door de voormalige regering Aznar, die juist met troepen onvoorwaardelijk de strijd steunde. Anti-globalisten, krakers en milieugroepen protesteerden dat het Forum niet radicaal genoeg was en ontwaarden wapenhandelaren onder de sponsors. Andere kritiek luidde dat de stortbak aan thema's van het Forum wel een erg oppervlakkige indruk achterlaat.

De organisatie rept evenwel van een groot succes. Aan de drukte op het enorme festivalterrein is het nauwelijks af te zien, maar in de eerste maand van de opening werden volgens de organisatie reeds een miljoen kaartjes verkocht, wat zou betekenen dat grofweg de helft van de geraamde bezoekers reeds binnen is. Die moeten ongeveer een vierde bekostigen van de bijna 330 miljoen euro die dit spektakel kost. Meer dan de helft van dit bedrag neemt overheid voor haar rekening, de rest wordt opgebracht door sponsors. De gemeente Barcelona draait op voor de hoofdmoot: een investering van 2,2 miljard euro in dit voorheen verpauperde stadsgedeelte. Die investering moet in de komende decennia worden terugverdiend.

Forum Barcelona 2004 t/m 26 sept. Inl. (0034) 90 2242004 of www.barcelona2004.org.