Alleen de honden en ik zijn niet Hongaars

Kinga ontmoetten we voor het eerst op het jaarlijkse feest van de Móri wijnclub. Ze droeg een knalrode jurk. Ze danste met Bubu, haar vriend. Nog nooit zag ik twee mensen zo dansen. Iedereen hield op met dansen en keek toe. Later zag ik hen nog vaker zo dansen en begreep ik dat alleen wanneer hij met haar danste hij haar de baas kon. Het was zijn wapen om deze roekeloze vrouw te controleren. Hij danste niet voor de gezelligheid, hij danste voor zijn leven.

Toen ik haar aansprak zei ze: ,,My name is Kinga, but you may call me Mata Hari.'' Later zei ze dat toen ze ons ontmoette die avond dat ze niet wist of ze ons moest haten of liefhebben. We waren er met de drie jongens. Ze zei dat ze ons wilde zijn. Ze had uiteindelijk maar besloten van ons te houden, omdat ze dacht dat ze daar meer aan zou hebben.

Ik vergezel Pista naar een jubileumfeestje van een alternatief filmhuis. Pista ken ik vijftien jaar. Hij is de zoon van zigeuners. Zijn ouders hebben zich afgekeerd van het zigeunerdom en zijn een gewoon burgerleven gaan leiden in een dorpje in het westen van Hongarije. Ze zijn lang gediscrimineerd door andere dorpelingen maar hebben doorgezet. Pista heeft studies rechten en filosofie afgerond. We staan op de stoep en leunen tegen de muur van het filmhuis. ,,Zie je het dan niet? Dit is een failliet land. Dit is een land op zijn knieën, door en door verrot. Niets functioneert. Niets werkt.''

,,Nee, ik zie het niet'', zeg ik. ,,Er zijn dingen die wat efficiënter kunnen, maar verder loopt het toch redelijk?''

,,Door en door verrot én prachtig. Het leven is prachtig. Hongarije is niet een Potemkin-dorp maar een Potemkin-land; het is één grote façade, één grote leugen.''

Pista maakt een wijds armgebaar. Het is een zwoele nacht. De Donau stroomt zwart voor ons. De lichtjes van de burcht van Boeda worden erin weerspiegeld. Het ís prachtig. Het heeft veel geregend de afgelopen weken. Een paar goede jaren in de landbouw zou het algehele vertrouwen helpen. De groei van het bnp is 4,2 procent. Zo somber is het allemaal niet. Maar misschien ben ik naïef en is niets wat het lijkt.

Kinga bood mij een baan aan. In haar oude Toscaanse landhuis bij het Balatonmeer wil zij behalve een `monkeyroom' ook een `leugenkamer' maken. Een ruimte waar slechts gelogen mag worden. Dit heeft haar op het idee gebracht een `Winkel in Leugens' te beginnen in de Vaci ut, in het centrum van Boedapest. Een gat in de markt volgens haar.

,,We bieden het hele assortiment aan'', verkondigt ze met een stalen smoel: ,,grote leugens, kleine leugens, dure leugens, we gaan zelfs doorzichtige leugens verkopen en er komt een apart hoekje voor goedkope leugens, dichtbij de deur''.

,,En wat kost dat, een goedkope leugen?'', vraag ik.

,,Oh, honderd forint of zoiets, maar dan heb je het over de categorie `de brug stond open', `ik moest overwerken'. De prijs hangt af van het bereik. Als een leugen slechts voor één persoon bedoeld is, zal die niet duur zijn. Naarmate de leugen door meer mensen geconsumeerd wordt, gaat de prijs snel omhoog. Politieke leugens, ministeriële leugens, medialeugens zullen héél duur zijn. Niemand is beter; in grote leugens zijn we onverslaanbaar.''

,,En wat is mijn rol?'' vraag ik.

,,Achter de kassa. Jij verkoopt de leugens, met je blauwe ogen. Samen met Bubu. Die onschuldige blik, dat is wat we zoeken. En een goed geheugen; om te liegen heb je vooral een goed geheugen nodig. En maak je geen zorgen, je schrijven schiet er niet bij in want we blijven maar een paar maanden open. Misschien als ik zestig ben, dat ik de winkel heropen. Dan ga ik antieke leugens verkopen.''

Ik knik. Het gebeurt maar zelden dat ik een baan in de middenstand krijg aangeboden: ,,een paar weken geleden zei je dat het leven te kort was om te liegen''.

,,Oh, dat was een goedkope leugen.''

,,De wereld waarin wij leven heeft ongetwijfeld een chronisch gebrek aan leugens'', zeg ik. ,,En wat is het verschil tussen de winkel en een kerk?''

,,Wij hebben meer plezier, het is een betere spiegel en we zijn duurder. De mensen zijn dom, ze zullen kopen. Overigens denk ik er wel aan mijn naam te veranderen in Eva Maria Agnes.'' Kinga blijft bloedserieus; ,,het punt is dat ik nooit lieg. Ik kan niet liegen, want ik weet niet wat de waarheid is. Bij mij liegt zelfs de waarheid. Iedereen denkt dat ik de meest eerlijke persoon van de wereld ben. Kijk naar mijn gezicht.''

Ze heeft een heldere doordringende blik, zeer blauwe ogen en een wilskrachtige kin. Maar dat zou ik niet denken.

,,Eén ding Jap: je mag hier met niemand over praten of over schrijven. De tijd is er helemaal rijp voor en ik wil niet dat een slimmerik in Nederland er met mijn idee vandoor gaat.''

,,My lips are sealed.''

scholten@nrc.nl