Akkoord over Europese grondwet

De regeringsleiders van de landen van de Europese Unie hebben gisteravond in Brussel na twee dagen vergaderen een akkoord bereikt over de Europese grondwet. Een besluit over de benoeming van een nieuwe voorzitter van de Europese Commissie leidde daarentegen tot zoveel verdeeldheid, dat dit is uitgesteld.

De totstandkoming van de grondwet maakt een eind aan meer dan tien jaar institutionele discussies in de Unie. Het idee achter de grondwet is dat Europa naar buiten toe meer herkenbaar wordt en een veel helderder besluitvormingsstructuur krijgt. Zo zal het systeem waarbij individuele lidstaten hun veto kunnen uitspreken over Europese wetsvoorstellen worden beperkt. Ook zijn er afspraken gemaakt over het stemgewicht van de 25 landen in de organen in de Europese Unie. Een nieuw systeem was vooral ook nodig als gevolg van de voortgaande uitbreiding van de Europese Unie, die de besluitvorming dreigde te verlammen.

Het was aanvankelijk de bedoeling dat er reeds eind vorig jaar een akkoord zou worden bereikt over de grondwet. Maar toen bleek de kwestie van de stemverdeling tussen de verschillende landen onoverbrugbaar. Onder het Ierse voorzitterschap van de Unie zijn het afgelopen half jaar diverse compromisvoorstellen gepresenteerd. De besprekingen kwamen pas echt in een stroomversnelling in maart, toen de leiders van de Unie onder andere na de bomaanslagen in Spanje verklaarden dat zij in juni tot een akkoord wilden komen. Toch is er tot gisteravond laat nog zwaar onderhandeld over de uiteindelijke tekst van de grondwet.

In de laatste fase speelde vooral de controverse tussen verschillende lidstaten over naleving van de begrotingsregels in het kader van het Stabiliteits- en Groeipact. Hierbij was een hoofdrol weggelegd voor Duitsland en Nederland.

Nederland slaagde erin het vetorecht over de Europese meerjarenbegroting (`financiële perspectieven') te behouden. Alle andere lidstaten wilden besluitvorming bij meerderheid van stemmen. Premier Balkenende zei dat Nederland dit alleen zal accepteren, als er eerst een goede regeling is om de Nederlandse nettobetalingen aan Brussel te begrenzen.

Balkenende noemde zich ,,een gelukkig mens''. Volgens hem krijgt de Europese Unie met de nieuwe regels meer ,,slagvaardigheid''.

De Britse premier Blair heeft getracht zoveel mogelijk onderwerpen voor het vetorechtstelsel te behouden. Volgens hem blijft Groot-Brittannië na aanvaarding van de grondwet midden in het proces van besluitvorming staan.

De leiders van de Unie zijn het nog altijd niet eens geworden over een benoeming van de nieuwe voorzitter voor de Europese Commissie. Hierover was eerder tijdens de top zware verdeeldheid gebleken.

De kandidatuur van de Belgische premier Verhofstadt, gesteund door Frankrijk en Duitsland, riep vooral bij premier Blair weerstand op. Hij werd hierin gesteund door Italië en Polen. Verhofstadt heeft zijn kandidatuur gisteravond ingetrokken. Premier Balkenende gaat er vanuit dat Ierland de kwestie weet op te lossen nog voordat het voorzitterschap van de Unie per 1 juli aan Nederland wordt overgedragen.

KERNPUNTEN pagina 5

WWW.NRC.NL

dossier Uitbreiding EU