Zo'n jongen die alles kan

De uitgever van Muriel Sparks nieuwe roman heeft op het stofomslag een plakkertje aangebracht: dit is een book of the week geweest op de BBC-radio. Wat een tijden beleven wij! De aanzienlijkste schrijfster van Schotland, vaak gepresenteerd als grande dame van Italiaanse (want daar heeft zij lang gewoond) en katholieke (sinds haar bekering in 1954) allure – die wordt nu aanbevolen omdat haar werk aandacht heeft gekregen in een radioprogrammaatje. Zou haar reputatie aan de afdaling begonnen zijn?

Dat is niet het geval. The Finishing School is uitvoerig geprezen door recensenten die ook nog eens herinnerden aan vroegere voorbeelden van haar vlugge, pinnige verteltechniek en haar onbezorgde morele oordeel. Wanneer haar karakters lelijke streken uithalen, en zelfs wanneer zij slechte daden begaan, gaat er geen spoor van rilling door haar wereldbeeld, en de onmiskenbare spitse toon blijft onverstoord.

De plaats van handeling doet denken aan Sparks bekendst gebleven verhaal The Prime of Miss Jean Brodie, dat zich op een Schotse meisjesschool afspeelde. De nieuwe school, College Sunrise, is frivoler, bij het ongeloofwaardige af. Zes meisjes en twee jongens tussen de zestien en achttien worden er in Zwitserland `afgerond', zoals de titel aangeeft, voor hun rol in de uitgaande wereld en de roddelrubrieken. Ze nemen hun onderwijs niet zwaar op. De meesten zweven maar wat rond en doen hun best om leuke dingen te zeggen. Alleen een van de twee jongens werkt in ernst aan zijn toekomst, buiten de school om. Hij schrijft een historische roman en praat zo zelfverzekerd over zijn talent dat zijn medeleerlingen hem geloven en de schooleigenaar Rowland Mahler vreest dat hij zal slagen. Mahler is zelf aan een boek bezig waarin hij de beginselen wil verwerken van een cursus romanschrijven die hij geeft; dat schiet niet op. Hij wordt er zo gespannen van dat hij gaat proberen Chris' manuscript stiekem in te kijken. Intussen schrijft zijn student diverse uitgevers aan, bij wie zijn zelfverzekerde stijl verwachtingen wekt.

Het is uit het leven gegrepen, de afgunst van de eerlijke werker op de hoger begaafde die hem voorbijstreeft op de weg naar geld en roem. Ten slotte komen zij na een paar jaar toch gelijk uit. Allebei hun boeken worden gepubliceerd, en meer nog: zij gaan samenwonen na een same-sex plechtigheid met familie en vrienden. Daar kwamen dus Mahlers opwinding over Chris en zijn koele relatie met Nina vandaan; onder de literaire onrust school de begeerte.

Geen Westeuropeaan zal nu nog paf staan over deze uitkomst, die onopgemerkt al enigszins was voorbereid. Had Muriel Spark niet iets wonderlijkers kunnen bedenken? Zij had het waarschijnlijk best gekund. Zij vond het niet nodig, en nu laat zij het halve vermoeden achter dat er toch iets van een afdaling begonnen zou kunnen zijn. Dat wordt tegengesproken door de vernuftige vondsten die zij heeft gedaan, maar toch weer opnieuw opgeroepen door onhandige formuleringen en door enkele mededelingen over personen die zich als nieuw voordoen maar een eindje eerder al van zich hadden laten horen. Onzorgvuldigheden als deze had de uitgever horen op te merken, want zulke kleinigheden laat een grande dame aan employés over. Een bijzondere schrijfster blijft zij, en wie haar voor het eerst leest zal ervan opkijken. Tegelijk moet gezegd worden dat deze roman niet zoals sommige van haar vroegere iets ongelofeljks heeft.

Muriel Spark: The Finishing School. Viking, 156 blz. €24,50