Toneel dat rinkelt als een melkbus

De teloorgang van het boerenleven wordt betreurd op Oerol. Soms met ontroerend drama, soms met vals sentiment.

Twee actrices vertolken pronte boerinnen, gekleed in zwarte baaien rok. Een van hen zegt: ,,Wij zijn het land.'' Ze staan in de voorstelling Dol Onkruid, die zich afspeelt op een weiland. De scheefgezakte schuur verderop is net een wrak. De vrouwen weten dat hun tijd voorbij is.

De teloorgang van het landleven is een van de opmerkelijke thema's op het Oerol Festival. De boerin uit Dol Onkruid verzucht: ,,Het was een mooie tijd, maar ik zou die niet graag terug willen hebben.''

Gelukkig speekt uit Dol Onkruid een sterk realiteitsbesef. De kracht van de tekst van actrice Christine van Stralen schuilt in de dwarse toon. Het boerenland strekt zich rondom de voorstelling uit, het uitzicht is overweldigend. Toch krijgt heimwee geen kans. Het boerenleven was hard en niet alleen paradijselijk.

Nooit eerder kreeg op Oerol het verdwijnen van het boerenbedrijf zoveel aandacht. In de voorstelling Het Reservaat door Polly Maggoo bewieroken de spelers in een kwijnende tekst het boerengeluk en geven ze een vals-romantisch beeld van het landleven. De zoete toon is niet alleen onterecht, het haalt ook de kracht uit de voorstelling. Het gezelschap liet zich inspireren door verhalen van oud-Terschellingers. Hiermee schep je wel oral history, maar geen drama. Blueszanger Screamin' Jay Hawkins met zijn duivelse teksten blijkt de lieveling te zijn van twee boerenzonen in Nex door Vis à Vis, opgevoerd in een oude schuur. De broers zetten alles in het werk het boerenbedrijf van hun vader de das om te doen. Het is een speelse voorstelling die ruikt naar hooi, rinkelt als oude melkbussen en waarin een riek nog altijd een treffend boerenwapen is. Ook voorbij is de tijd van de vissers, de boeren op zee. Een van hun vroegere schepen vormt het decor voor de voorstelling Keerzin door Zinq Theater over de tirannie van het zoeken naar geluk.

Een gezelschap dat wars is van elk pathos heet Kassys. Met Vernis laten zij het ongemak zien van vier mensen die elkaar ontmoeten tijdens een geheugentest. In schutterige bewegingen staan vier personages tegenover elkaar. Ze weten niet wat te zeggen. Toch raakt Vernis de toeschouwer. Net als bij Dol Onkruid is elk sentiment verbannen, en pas dan krijgt drama een mooie kans.

Fotogalerie: www.nrc.nl