Parade ellendige klanten

Eigenlijk had Dante Hicks vandaag helemaal niet hoeven werken. Maar hij werkt toch. Hij opent de winkel, het rolluik zit vast, maar daar plakt hij een papier op met ,,Ik verzeker u dat we geopend zijn'', en zo laat hij de klanten toe en roept daarmee alle ellende over zichzelf af. Klanten zíjn namelijk de ellende in een winkel.

Clerks (1994) is een sit-com. De situatie is de convenience store (een avondwinkel die ook overdag open is) waar Dante werkt. En wat er gebeurt is komisch. Debuterend schrijver en regisseur Kevin Smith filmde 's nachts in de winkel waar hij zelf werkte en die hem tot inspiratie diende voor zijn portret van de doelloze vrienden Dante en Randal en voor de sketches die zich voor hun ogen afspelen.

Het begint met de man die zich voordoet als bezorgde klant en die de andere klanten van het kopen van sigaretten probeert af te brengen met een schaamteloos dubbele agenda. Het eindigt met de man die op de wc zit met van winkelier Dante geleende porno-stripboekjes. Tussen die twee komt een stoet van meer of minder idiote klanten langs, geholpen door Dante, voornamelijk tegengewerkt door Randal. Eigenlijk hoort Randal in de videotheek ernaast te werken, maar die sluit hij om de haverklap af om met Dante te kunnen praten. Trouwens, als hij wel in de videotheek is, helpt hij zijn klanten net zo min. ,,Zijn dit goede films?'', vraagt een vrouw. ,,Ik weet het niet, ik kijk nooit naar films'', zegt Randal.

Clerks heeft de humor, de taal, de acteurs, de brutaliteit en het (zwart-wit) uiterlijk van een Amerikaanse independent movie. Het aardigst van de grappen is dat Smith de clou vaak weglaat, omdat die verder toch voor zich spreekt. Hij heeft de onweerstaanbare gewoonte om heel korte scènes te gebruiken om uitspraken van Dante of Randal te bevestigen of te weerspreken. Vooral de parade van vervelende klanten is goed. De vrouw die vraagt: ,,Heeft u ook nieuwe films?'' Waarna de camera even uitzoomt en je ziet dat ze voor een bord staat met koeienletters: `Gloednieuwe films!' Simpel, maar doeltreffend. Smith, die later nog Chasing Amy, Good Will Hunting en Dogma maakte, heeft zijn debuut nooit overtroffen.

Clerks (Kevin Smith, 1994, VS). MTV, 23.00-1.00u.