Oude foto's

Het Nationaal Archief in Den Haag stort zich met steeds meer plezier in de sportgeschiedenis. Al enkele jaren zijn in de studiezaal de archieven van de KNVB en het Nederlands Olympisch Comité te bekijken, maar de liefhebber hoeft niet eens meer zijn huis te verlaten om het Nederlands voetbalelftal te bestuderen. Want vanaf vandaag staan er 1.300 foto's op de site van het archief. Het betreft afbeeldingen van 1894 tot de Tweede Wereldoorlog. Toen voetballers nog petjes droegen en in hun clubshirts speelden als ze voor een nationaal team uitkwamen. Zodat bijna iedereen een ander tenue droeg, wat niet bevorderlijk was voor de herkenbaarheid.

Niet toevallig heeft het Nationaal Archief deze collectie tijdens het EK toegankelijk gemaakt. Het is nu Oranje onder en boven en daardoor zouden we zo maar vergeten dat deze enorme aandacht niet van alle tijden is geweest. In december 1907 bijvoorbeeld voetbalde Nederland in Engeland om daar met 12-2 onder te gaan – de grootste nederlaag ooit voor Oranje. Er is een foto waarop alle negen meegereisde supporters zijn vastgelegd. Helaas heb ik die niet kunnen vinden bij het archief, maar er zijn genoeg alternatieven voorhanden om dat niet erg te vinden. Helemaal niet erg, trouwens.

Al die afbeeldingen zijn afkomstig uit drie fotoboeken, die bij het KNVB-archief horen. De afgelopen maanden zijn ze gescand en voorzien van de nodige informatie. En dat maakt de verzameling behalve leuk ook nog eens bruikbaar: het is meteen duidelijk wie is afgebeeld, in welke tijd en onder welke trefwoorden het is gerangschikt.

Op afbeelding 18 bijvoorbeeld staat een eenzame doelman van Oranje vanuit zijn strafschopgebied toe te kijken naar de Fransen, die een aanval opzetten. Volgens het onderschrift is het Reinier Beeuwkes op 10 mei 1908 in een met 4-1 gewonnen wedstrijd op het Sparta-terrein. Ook zijn er momenten vereeuwigd buiten het veld en die zijn eigenlijk nog veel leuker. Het Nederlands elftal in de bergen bij het Italiaanse Genua in 1920 of op een boot datzelfde jaar in Zwitserland. De toenmalige sporters hadden volkomen gelijk als ze zeiden bevoordeeld te zijn geweest, omdat ze zoveel konden reizen. Als ik de foto's nu zie, blijkt dat overduidelijk.

Eén ding weet ik op voorhand zeker: ik zal geen familie aantreffen op die oude foto's. Maar het zou u zo maar kunnen gebeuren dat er wél een bekende op staat en dat u die foto dus wilt hebben – een replica tenminste. Die kunnen besteld worden om thuis interessant mee te doen. Maar ook professionele journalisten kunnen putten uit het arsenaal om te gebruiken. Ik hoop daarom de komende tijd veel van die foto's in kranten tegen te komen.

www.nationaalarchief.nl