Geloof-vierdaagse

Nu eens niet met Beethoven, maar met ,,iets met religie'' wilde chef-dirigent Jaap van Zweden dit concertseizoen van het Residentie Orkest afsluiten. Zijn `geloof in muziek'-vierdaagse opende gisteravond met werken van Reich, Prokofjev en Stravinsky, waarin thora en vulgaat elkaar vredig de hand reikten.

Zonder te schmieren belichtte Van Zweden de aantrekkelijke volksmelodieën die Prokofjev inspireerden tot zijn Ouverture over Joodse thema's. Echt een `ouverture' tot Reichs psalmenvierluik Tehillim (Psalmen) vormde Prokofjevs werk niet; Reich verwijst nergens naar klezmermuziek of Jiddische volksliedjes. Het polyfone weefsel waarin hier de vier zeer jonge vrouwenstemmen samenvloeiden, leek eerder gebaseerd op de melodische formules van de thoravoordracht. Uitgevoerd door het strak maar niet steeds zuiver zingend solistenkwartet ging van Reichs minimalistische beginselen soms een hallucinerende werking uit, maar Tehillim beweegt niet elke luisteraar een half uur lang tot religieuze vervoering.

Van Zweden leidde het uitgedunde Residentie Orkest kundig door de ritmische patronen, maar leek zich beter thuis te voelen in de minstens zo complexe Psalmensymfonie van Stravinksy. Deze biedt meer ruimte voor eigen muzikaliteit en visie, die zich in het Exaudi orationem meam uitten in een mengeling van strenge puls (koor) en brede melodiek (celli). De rustige tempi in het midden- en slotdeel dwongen het orkest en het uitstekende, soms wat onzeker zingende Cappella Amsterdam tot alertheid en extreme exactheid in dictie en ritme. Van Zweden richtte zich ook vooral op precisie en kamermuzikale kwaliteit. Dynamisch kan zijn Psalmensymfonie nog aan reliëf winnen.

De Haagse `Geloof in muziek'-vierdaagse vervolgt zaterdag met werken van Messiaen en Pergolesi en besluit volgend weekend. Daarna maakt het Residentie Orkest zich op voor een sleutelseizoen. Onder Van Zweden, die in 2006 overstapt naar het Radio Filharmonisch Orkest, viert het orkest zijn 100-jarig bestaan. De nieuwe directeur J. Brandenbarg wacht de taak het orkest met een nog te zoeken nieuwe chef gereed te maken voor het volgend lustrum.

Concert: Residentie Orkest en Cappella Amsterdam o.l.v. Jaap van Zweden. Gehoord: 17/6 Dr. Anton Philipszaal, Den Haag. Radio 4: 21/6, 10.30 uur (EO)