Dronken van poëzie

Vandaag is de slotdag van Poetry International, het jaarlijkse dichtersfestival in Rotterdam. Mag om poëzie nog wel worden gelachen?

Op een avond in 1974 namen we de Joegoslavische dichter Vasko Popa mee naar het huis van vrienden aan de Goudse Rijweg. Popa was niet voor de eerste keer gast van Poetry International, hij was al een beetje bekend met Rotterdam en nu wilde hij wel eens wat meer van de stad zien dan De Doelen. Het was laat, het programma was afgelopen en wij hadden, om het maar eens poëtisch te zeggen, al het een en ander aan Bacchus geofferd.

Want die eerste jaren van het festival was het elke keer feest in Rotterdam. Later begon het meer en meer op een congres te lijken, maar in het begin was iedereen dronken van de poëzie waaraan door deelnemers en bezoekers veel werd geplengd. Er waren ook veel meer vrolijke dichters dan tegenwoordig, er mocht om poëzie nog gelachen worden. Niet dat dat per se hoefde, ook de ernstige dichters waren de moeite van het beluisteren waard, al was het alleen maar omdat elke dichter nieuw was.

Vasko Popa was om het met zijn eigen woorden te zeggen ,,het slaperige lome beest/ dat mij heeft verslonden''. Een wat gedrongen vijftiger die wel van een slokje hield. Een mooie dichter met een grote reputatie die hem niet in de weg stond.

In het afbraakpand aan de Goudse Rijweg, dat zo goed en zo kwaad als dat ging bewoonbaar was gemaakt, bewonderde hij in het nachtelijk schemerlicht de blinden voor de ramen aan de overkant van de straat. In gloedvolle bewoordingen prees hij de oerdegelijke gewoonte van de Hollanders om hun ramen met houten luiken af te sluiten. Dat kon hij nu met eigen ogen aanschouwen. We hebben hem maar niet verteld dat het hele huizenblok waarop we uitkeken op de nominatie stond om gesloopt te worden en de ramen en deuren daarom met groengeverfde planken waren dichtgespijkerd. Er werd toen ook al veel gesloopt in Rotterdam.

De leukste herinnering die ik aan het festival bewaar is het verhaal van de Chinese en de Rotterdamse dichter. De Chinees stond voor een volle zaal te lezen. Tegenwoordig wordt de vertaling simultaan met de voordracht op een scherm getoond, maar toen werden de vertalingen nog achteraf gelezen. Het publiek was in devote aandacht voor de onbegrijpelijke klanken gedompeld. Hier en daar dutte iemand in want Chinese dichters zijn over het algemeen lang van stof, er waait veel wind door hun verzen, en aan de voor ons emotieloze intonatie kan je niet horen of er een slaapliedje of een vlammend protest ten gehore wordt gebracht.

Plotseling riep iemand achter in de stille zaal: ,,Harder!'' Het publiek keek verschrikt op, medewerkers wierpen boze blikken naar achteren. Maar de vaste, in het bijzonder de Rotterdamse bezoekers begrepen dat Frans Vogel was binnengekomen. Vogel was en is een dichter die in de lokale scene bekend en berucht is om zijn provocatief gedrag, waar geloof ik alleen Rotterdammers om kunnen lachen. Suppoosten schoten op hem toe en maanden hem zich koest te houden. De Chinees las ondertussen onverstoorbaar door.

In de 35 jaar die het festival nu oud is zijn vele dichters langsgekomen. Dikke en dunne, grote en kleine, drankzuchtige en broodnuchtere, beroemde en bijna beroemde dichters, Nobelprijswinnaars en kandidaat Nobelprijswinnaars. Eén keer, in 1973, was ik deelnemer aan het internationale programma en jaren later nog een keer aan het lokale programma, want de gemeentelijke subsidiegevers moesten af en toe gerust gesteld worden dat hun geld ook aan lokale doelen werd besteed. De meeste jaren was ik bezoeker. De laatste tijd meer uit gewoonte en door de vrijkaart dan uit belangstelling.

En mijn talent, of laat ik zeggen geduld, om een hele avond naar poëzie te luisteren is er niet groter op geworden. Er is nog veel mooie poëzie, maar ook, nationaal en internationaal, heel veel saaie en vervelende. De `jonge sla' is wat mij betreft in het zaad geschoten en verwelkt tot wat oudemannengemompel. Ik merk ook dat ik tot de weinige oudere bezoekers behoor. Gelukkig voor het festival zijn er veel jonge dichters en een jonger publiek.