Protest lokale bestuurders

Meer dan 1.700 gemeentebestuurders en -ambtenaren hebben een petitie ondertekend tegen de manier waarop minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) de gekozen burgemeester in 2006 wil invoeren. Hoogleraar staatsrecht prof.dr. D. Elzinga zou de petitie vanmiddag aan Tweede-Kamervoorzitter Weisglas overhandigen.

Volgens de ondertekenaars van de petitie – ongeveer tien procent van alle gemeenteraadsleden, burgemeesters, raadsgriffiers en gemeentesecretarissen – stuurt De Graaf aan op een gekozen burgemeester met een veel te zwaar politiek profiel. De minister wil het gekozen burgemeesterschap veel te snel doorvoeren en luistert te weinig naar tegenargumenten.

De direct gekozen burgemeester leidt tot twee met elkaar concurrerende kiezersuitspraken, aldus de petitie. ,,Uitvoering van het burgemeestersprogramma kan worden geblokkeerd door de gemeenteraad. (...) Het is de vraag of met deze dubbele stem de invloed van de kiezer ook echt groter wordt.''

Elzinga was eerder voorzitter van de staatscommissie die de regering heeft geadviseerd over het gekozen burgemeesterschap. Maar volgens Elzinga kiest De Graaf nu voor een ander model. Elzinga adviseerde om voor de vier grote gemeenten het gekozen burgemeesterschap mogelijk te maken. Gemeenten met meer dan 50.000 inwoners zouden zelf mogen kiezen of zij de burgemeester door de bevolking dan wel door de gemeenteraad laten kiezen. Ten slotte moest voor het overgrote deel van de gemeenten, namelijk de plaatsen met minder dan 50.000 inwoners, de situatie blijven zoals deze nu is, wat betekent dat de burgemeester door de Kroon wordt benoemd.

,,Wij hebben geadviseerd om die gekozen burgemeester een neutrale rol te geven. Die van de bewindspersoon die boven de partijen staat. Wat De Graaf nu wil, is de aanstelling van een regeringsleider op lokaal niveau. Het is de vraag of Nederland dat wil.''

Volgens Elzinga is met eenvoudige wijzigingen het burgemeestersprofiel minder politiek beladen te maken.

De veranderingen die Elzinga voorstelt, zijn onder meer om voor de burgemeestersverkiezingen een andere datum te plannen dan voor die voor de gemeenteraad. De gekozen burgemeester moet ook niet in 2006 overal worden ingevoerd, maar geleidelijk, aldus Elzinga. Hij betwijfelt of De Graaf daartoe bereid is. Minister Remkes (Binnnenlandse Zaken, VVD) noemt hij de `punt uit'-minister. ,,Die wil geen dialoog of debat. En De Graaf heeft haast, hij weet dat hij zijn plannen in een volgend kabinet niet meer kan realiseren.'' D66 zal, zo verwacht Elzinga, ook in de Tweede Kamer van coalitiepartners CDA en VVD ruimte krijgen voor zijn plannen. ,,D66 stapt uit het kabinet als ze hierover haar zin niet krijgt. Maar niemand kan zich het komende half jaar tijdens het EU-voorzitterschap een kabinetscrisis veroorloven. D66 heeft het CDA en de VVD dus in gijzeling.''

Vorige week noemde burgemeester Deetman van Den Haag als voorzitter van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) de manier waarop De Graaf de gekozen burgemeester wil invoeren 'regentesk'. In het blad Binnenlands bestuur verweet hij De Graaf ,,gewoon door te denderen. Hij zoekt niet de dialoog, maar kiest voor het dictaat.'' Deetman was vanmorgen niet bereikbaar voor reactie op de petitie.

www.nrc.nl: tekst petitie