Melkman Ron bezorgt ook pakjes

Postbedrijf TPG lift in Engeland mee met de wagen van de melkboer.

Hij heet Ronald Pluckrose, maar de hele buurt kent hem als `Ron'. Ron (70) brengt de melk: elke dag zet hij twee glazen flesjes van één pint (0,473 liter) volle melk in het portiek en op zaterdag vier. Eén keer per maand zit er een bruin envelopje bij met de rekening. Dan schrijven we een cheque aan hem uit en die gaat weer in de envelop. Charmant-ouderwets op zijn Brits, net als de flessen zelf, die maar geen kartonnen pakken willen worden. Ron heeft ook water en sap in de kratten op zijn elektrische wagentje staan en als hij net langskomt als mijn dochter uit school komt, krijgt ze een Lion én een Mars.

Sinds anderhalf jaar heeft Ron nóg een baan: postbode. Want melkdistributeur Express Dairies (ED) bezorgt ook post. Geen brieven; daar gaat de Royal Mail, het semi-geprivatiseerde staatspostbedrijf nog steeds over. Wel brengen de melkwagentjes grotere enveloppen en pakjes naar adressen op hun routes, ook als het geen melkklanten zijn. Een nieuwe set contactlenzen, foto's, een mobiele telefoon of kleren van de Britse Wehkamp – bijna elke dag heeft Ron wel iets te bezorgen en op een drukke dag kan het tot veertig stukken oplopen, zegt hij.

Ron denkt dat hij het binnenkort fors drukker krijgt. ED en het Nederlandse postbedrijf TPG hebben een contract gesloten waarbij de melkmannen twee jaar lang grotere poststukken zullen bezorgen voor de Britse TPG-dochter, TNT Mail. TNT breidt zo zijn concurrentie met Royal Mail ingrijpend uit en is volgens het bedrijf ,,goedgeplaatst'' om de nummer twee in de Britse postmarkt te worden, die in etappes tot 2007 wordt geliberaliseerd.

ED, sinds een half jaar eigendom van het Scandinavische voedselconcern Arla, en TPG weigeren de waarde van de overeenkomst bekend te maken.

TPG denkt in totaal zes miljoen Britse huishoudens te kunnen bereiken, ongeveer één op de vijf. TNT wordt verantwoordelijk voor de marketing, financiële afhandeling en de logistieke keten van inzameling tot aan de dertien distributiecentra van ED. Daar gaan de poststukken in de milk floats, de elektrische en dieselwagentjes waarvan ED er 1.400 heeft, voor de ,,cruciale laatste mijlen'', waar de `melkbode' zijn locale kennis en degelijke reputatie bezit.

Maar de nieuwe praktijk kan nog haken en ogen hebben. ,,It's allright with me'', zegt Ron, die zelf 50 pence (75 eurocent) aan elk bezorgd pakje overhoudt. ,,Maar het moet niet te veel extra werk worden. Bijvoorbeeld als ik mijn melkronde moet onderbreken om in flatgebouwen post te bezorgen, of als ik een handtekening voor ontvangst zou moeten vragen en er is niemand thuis, zodat ik weer terug moet. En op een dag dat ik de melk bezorg én de rekeningen moet opmaken, is het nu eigenlijk al onmogelijk om óók nog veel post te bezorgen.'' [Vervolg melk en post:pagina 17]

melk en post

Post belandt in melkoorlog

[Vervolg van pagina ] Een ED-woordvoerder erkent dat er een ,,theoretische bovengrens'' is aan wat een melkman kan doen, maar ze noemt de werkdruk op dit moment ,,niet onacceptabel hoog''. Bovendien daalt het aantal melkleveringen onder druk van de supermarkten jaarlijks nog steeds met 10 procent, zodat de 1.500 bezorgers, die als kleine zelfstandigen een franchise hebben, hun inkomen kunnen aanvullen.

Met de TNT-deal zal het wekelijkse aantal pakjes volgens haar gemiddeld niet boven de vijftig komen. De eigen cijfers van ED maken dat echter onwaarschijnlijk. ED zegt vorig jaar in totaal vijf miljoen poststukken te hebben bezorgd, per bezorger rond de tien per dag, dus nu al zestig per week.

De overeenkomst komt op een cruciaal moment in zowel de Britse postmarkt als de zuivelindustrie. Tussen zuivelbedrijven, boeren en supermarkten woedt een felle strijd over de melkprijs. De zuivelsector is gebaat bij een lage inkoopprijs en een hoge prijs `aan de deur', maar staat tegelijkertijd onder druk van supermarkten om voordelig te leveren.

Voor zuivelproducent Arla ligt het krachtenveld nog gecompliceerder, omdat het bedrijf met een omzet van 1,4 miljard pond en 7.000 man personeel zowel melkproducten maakt als melk distribueert. En die distributie geschiedt zowel via dochter ED als aan de supermarkten, onderlinge concurrenten.

TNT Mail is al marktleider op het gebied van expresse-bestellingen in het Verenigd Koninkrijk en kreeg in april een voet tussen de deur bij het Britse staatspostbedrijf. TNT, met 18.000 Britse personeelsleden, kreeg toen toestemming om de postbodes van Royal Mail tegen een gereduceerd tarief zakelijke post te laten bezorgen in het hele land.

Dat maakte deel uit van de eerste fase van de vrijmaking van de Britse postmarkt, die duurt tot april 2005, en waarbij Royal Mail zijn monopolie verliest op zogeheten bulkmail van minimaal 4.000 poststukken – waarmee ongeveer 30 procent van de omzet is gemoeid. In de twee jaar na april 2005 mogen concurrenten ook kleinere hoeveelheden bulkmail versturen en in 2007 moet de markt, net als de Nederlandse, geheel vrij zijn.

Royal Mail heeft jarenlang kolossale verliezen gemaakt, die vorig jaar opliepen tot 200 miljoen pond, maar publiceerde vorige maand voor het eerst winst (220 miljoen pond), onder meer door het afschaffen van de dagelijkse tweede postbestelling en een kleiner aantal buslichtingen. Maar het herstel werd overschaduwd door de officiële reprimande over wanprestaties. Bovendien was er een rel over diefstal door postsorteerders. Royal Mail moet in totaal 80 miljoen aan schadevergoeding betalen, plus een boete aan Postcomm, de officiële waakhond van de Britse postsector.

Royal Mail lijdt behalve onder de concurrentie onder de toename van e-mail en verminderde inkomsten uit massapost, omdat de advertentietarieven zijn gedaald. Efficiencyverhoging is moeilijk, omdat het personeel onder een ambtenaren-CAO valt. Tot 2005 moeten 30.000 van de 200.000 werknemers verdwijnen. Bovendien wordt een groot aantal postkantoren, met name op het platteland, gesloten. TPG heeft 163.000 werknemers in 64 landen. De omzet in 2003 was 11,9 miljard euro.