Paus vraagt vergeving Inquisitie

Paus Johannes Paulus II heeft opnieuw om vergeving gevraagd voor de verbranding, marteling en vervolging door de Inquisitie van mensen die werden beschuldigd van ketterij en hekserij.

De paus deed dit gisteren in een brief tijdens de presentatie van een bundel met de handelingen van een historisch congres over de Inquisitie dat in 1998 door het Vaticaan werd georganiseerd. Hij herhaalde zijn mea culpa van 2000 en stelde dat de werk- en denkwijzen van de Inquisitie niets te maken hebben met het evangelie en schandalig zijn. De paus vroeg vergiffenis voor de ,,drama's die verband houden met de Inquisitie en voor de wonden in het collectieve geheugen die erop volgden''.

Tegelijkertijd stelde het Vaticaan gisteren echter dat het aantal slachtoffers van de Inquisitie lager was dan altijd is aangenomen. Volgens de historicus Agostino Borromeo gaat het niet om miljoenen maar eerder om tienduizenden slachtoffers.

In de honderdduizend processen die zijn gevoerd vanwege hekserij, zou de helft van de betrokkenen zijn veroordeeld tot de brandstapel. Ongeveer 1,8 procent daarvan zou vervolgens om het leven zijn gebracht. Borromeo: ,,Maar soms werden ook poppen verbrand die de veroordeelden bij verstek moesten representeren. Ketters en heksen die op het laatste moment bekenden, werden eerst gewurgd en dan pas verbrand. Een mindere pijnlijke manier van sterven.'' Vooral in Noord-Europese landen zijn veel (mannelijke en vrouwelijke) heksen verbrand, waarbij Duitsland absoluut gezien met 25.000 executies het hardst werd getroffen. In Nederland zouden 200 personen vanwege hekserij zijn geëxecuteerd. Relatief gezien werd Liechtenstein het hardst getroffen. Daar werden 300 inwoners wegens hekserij op de brandstapel gezet.

De Inquisitie werd in 1231 ingesteld door paus Gregorius IX om ketterij te bestrijden. Spoedig daarna kon de kerk ook rekenen op de hulp van burgerlijke autoriteiten bij de vervolging van andersdenkenden. In de zestiende eeuw, ten tijde van de contrareformatie, bereikte de vervolgingen hun hoogtepunt.

Op de vraag, tijdens de persconferentie gisteren, waarom de kerk niet had besloten tot het veroordelen van de pausen die de Inquisitie hadden goedgekeurd, zei kardinaal Cottier: ,,Wanneer we vragen om vergiffenis veroordelen we niet. We zijn allemaal beïnvloed door de mentaliteit van de tijd waarin we leven. Over vijftig jaar kunnen wij er weer van worden beschuldigd dat we bepaalde dingen niet hebben ingezien.''

    • Bas Mesters