Partij Haider in crisis na verlies bij verkiezingen

De rechts-populistische FPÖ in Oostenrijk is in een ernstige crisis terechtgekomen na het dramatische verlies van de partij bij de Europese verkiezingen van zondag. De FPÖ behaalde slechts iets meer dan 6 procent van de stemmen. De vorige keer was dat nog bijna een kwart.

Gisteren legde partijvoorzitter Herbert Haupt zijn functie neer. Hij wordt opgevolgd door Ursula Haubner, die als geschäftsführende Parteichefin al ruim een half jaar de touwtjes in handen had. Haubner is een zus van Jörg Haider, gouverneur van Karinthië, die zichzelf weliswaar altijd omschrijft als `gewoon partijlid' maar achter de schermen nog steeds de belangrijkste man in de partij is.

Haubner heeft zichzelf als belangrijkste taak gesteld een Team der besten Köpfe samen te stellen. Ze zei dat Haider daarin in ieder geval een rol zou moeten spelen. Belangrijker is echter de vraag wat de gevolgen zijn voor FPÖ-ministers. De FPÖ vormt samen met de conservatieve ÖVP van bondskanselier Wolfgang Schüssel een coalitie. Haubner zei gisteren dat over een personele aanpassing van ministersposten niet is gesproken. Maar Jörg Haider zei volgens de krant Der Standard: ,,Ik ga er van uit dat de nieuwe partijvoorzitter veranderingen zal aanbrengen in het regeringsteam.'' Haider zei dat de FPÖ-ministers zich beter moesten profileren. Hij suggereerde dat het regeringsakkoord moet worden opengebroken.

De FPÖ lijkt vooral te worstelen met de vraag welke koers de partij moet varen. Sinds de regeringsdeelname en het vertrek van Haider als partijleider in 2000 opereert de partij wat gematigder, tot onvrede leidde bij de meer extreme vleugel. Na de enorme verkiezingsoverwinning eind 1999 heeft de FPÖ alleen nog maar verloren.

De uitslag van de Europese verkiezingen is een steun in de rug voor de extreme vleugel. De enige zetel van de FPÖ zal niet worden bezet door de gematigde lijsttrekker Hans Kronberger, maar door Andreas Mölzer, die derde op de lijst stond. Mölzer, die op basis van voorkeurstemmen werd gekozen, gold jarenlang als partijideoloog en put volgens de Neue Zürcher Zeitung regelmatig uit het `nationaal-socialistische woordenboek'. Veel van de voorkeurstemmen kwamen uit het door Jörg Haider geregeerde Karinthië.

Uit verkiezingsonderzoek blijkt dat de FPÖ veel stemmen heeft verloren aan Hans-Peter Martin, een oud-journalist die uitsluitend campagne voerde over het thema onkostenvergoedingen van Europarlementariërs. Populist Martin, die kon rekenen op steun van de invloedrijke Kronenzeitung, behaalde 14 procent van de stemmen. Commentatoren verbazen zich over het gemak waarmee de Oostenrijkers kennelijk de ene populist inruilen voor de andere.