Mugabe graaft zich in

De president van Zimbabwe zou deze maand gaan praten met de oppositie. Het tegendeel is het geval.

Vooral voor de oudste bonzen van de Zimbabweaanse regeringspartij Zanu-Pf was het schrikken. Afgelopen week moesten ook hun handen omhoog, hun zakken leeg en hun aktekoffers open voordat ze het hoofdkantoor van de partij binnenmochten voor de wekelijkse bijeenkomst van het politbureau. Nieuw beleid van president Robert Mugabe: voortaan wordt iedereen gefouilleerd op pistolen en scherpe voorwerpen voorafgaand aan een ontmoeting met het staatshoofd, zijn naaste vertrouwelingen niet uitgezonderd.

De fixatie op veiligheid van de president van Zimbabwe heeft volgens bronnen binnen zijn partij ziekelijke vormen aangenomen. Tot nu toe hadden alleen gewone Zimbabweanen daar last van. Wie zich na zonsondergang waagt op de boulevard langs de presidentiële residentie in de hoofdstad Harare kan op een kogel rekenen van de torenwachters. Zwaaien naar de presidentiële autocolonne is al langer levensgevaarlijk.

Dat het wantrouwen zich nu op eigen kring richt, laat in de eerste plaats zien hoe gespannen de sfeer is binnen de partij rondom de opvolging van de president. Mugabe, 24 jaar aan de macht, heeft nog steeds geen opvolger aangewezen, die een vervroegd pensioen van de president mogelijk kan maken. Alleen beschuldigingen die voortkomen uit een anticorruptiecampagne verraden wie het volgens de president níet moet worden. Twee maanden geleden moest de minister van Financiën wegens aantijgingen van fraude het veld ruimen. Eerder werd ook de man die jarenlang gold als de kroonprins van Mugabe, parlementsvoorzitter Emmerson Mnangagwa, aan de schandpaal genageld.

Zolang er geen duidelijkheid is over de opvolging van Mugabe is er voor gesprekken met de oppositie geen tijd. Deze maand zou de Zimbabweaanse regering om de tafel gaan met de grootste oppositiepartij MDC om een einde te maken aan de politieke en economische crisis waarin het land meer dan vijf jaar verkeert. Praten zouden ze – over het aftreden van Mugabe, een regering van nationale eenheid, verkiezingen. Zo verzekerde althans de enig overgebleven onderhandelaar in het conflict, de Zuid-Afrikaanse president Mbeki.

In plaats van toenadering heeft Mugabe gekozen voor een finale afrekening met oppositie en andere oproerkraaiers. Het eigenwijze weekblad Tribune mag sinds deze week niet meer verschijnen. Het is de derde krant in minder dan een jaar tijd die de mond wordt gesnoerd. Internet-aanbieders moeten `boosaardige berichten' voortaan bij de binnenlandse veiligheidsdienst melden.

Voor de parlementsverkiezingen van maart volgend jaar moet elk podium voor de oppositie tot de grond toe zijn afgebroken. Oppositieleider Morgan Tsvangirai is vleugellam sinds hij van hoogverraad wordt beschuldigd. Daarop staat in Zimbabwe de doodstraf. Sinds februari wacht hij al op een uitspraak in de rechtszaak waarin de staat probeert te bewijzen dat Tsvangirai plannen had Mugabe te vermoorden. Executie lijkt niet waarschijnlijk maar gevangenneming van de oppositieleider vlak voor de verkiezingen zou de regering goed uitkomen.

Net als bij eerdere verkiezingen heeft de regering voedsel ingezet als belangrijkste troef om de kiezer aan zich te binden. De Verenigde Naties werden in april de deur gewezen, hulp zou niet langer nodig zijn. De regering bepaalt nu zelf wie voedsel krijgt. Volgens hulporganisaties wordt er gespeeld met de levens van zeker vijf miljoen Zimbabweanen. Een bezoek van de speciale afgezant van de VN aan Zimbabwe om Mugabe op andere gedachten te brengen werd gisteren afgelast. De president had geen tijd voor een ontmoeting.

De voortdurende afmatting van oppositie en kiezers is effectief. Mugabe's partij won vrijwel alle tussentijdse verkiezingen die de afgelopen twee jaar werden gehouden. De regeringspartij is nu nog twee zetels verwijderd van een tweederde meerderheid in het parlement. De kiezer heeft geen zin meer in politiek, de kiezer wil eten.

Zonder het vooruitzicht op vervroegd aftreden van Mugabe, overeenstemming over een opvolger of gesprekken met de oppositie is er voor Zimbabwe geen uitzicht op een spoedig einde aan de malaise. ,,Ik maak mijn termijn af'', zei Mugabe onlangs in een interview met de Britse televisiezender Sky News. Twee-duizend-acht, spelde hij het jaartal van de volgende presidentsverkiezingen. Dat klonk zelfverzekerder dan hij in werkelijkheid is. Een paar weken na het interview met de Britse zender schroefde Mugabe zijn persoonlijke beveiliging nog wat verder op. Een president die elk ontsnappingsluik heeft dichtgetimmerd, moet op zijn hoede zijn.