Het belang van Rutte

De keuze van de VVD om staatssecretaris Mark Rutte (Sociale Zaken) te benoemen tot opvolger voor de vorige week tot aftreden gedwongen staatssecretaris Nijs (Hoger Onderwijs) is veelzeggend. Rutte geldt binnnen zijn partij als veelbelovend vernieuwer, een uit het bedrijfsleven gerekruteerde high potential van sociaal-liberale snit. Samen met staatssecretaris Schultz (Verkeer) en de gesneuvelde Nijs gold hij als een `ontdekking' van minister Zalm (Financiën) en als vertegenwoordiger van een nieuwe politieke generatie. Als staatssecretaris leverde hij de nieuwe Bijstandswet af, wat geen geringe prestatie is. In zijn partij zorgde hij voor opschudding, eerder dit jaar, door samen met Schultz een discussie over de koers van de partij te entameren. Zijn standpunt dat de VVD een ,,sleets merk'' is dat te veel geassocieerd wordt met `Wassenaarse' parelkettinkjes en blauwe blazers draagt bij aan zijn links-liberale profiel en getuigt van niet alledaagse durf.

Dat Rutte nu naar voren geschoven wordt voor de post op het ministerie van Onderwijs is niet geheel zonder risico's. Los van de affaires, zoals de hbo-fraude en de onduidelijke `Jamby'-kwestie, zijn er de signalen van departementale troebelen in de ambtelijke top. En bovendien zal Rutte een modus vivendi moeten vinden met minister Van der Hoeven (Onderwijs, CDA), die door zijn voorgangster werd beticht van `politieke spelletjes'.

De keuze voor Rutte kan worden uitgelegd als boodschap aan de christen-democratische coalitiepartner dat de VVD dit staatssecretariaat beschouwt als van groot strategisch belang voor de liberalen. Het is een teken aan de wand dat niet het Kamerlid Cornielje is benoemd, een ervaren onderwijsspecialist, die geldt als warm pleitbezorger voor artikel 23 van de Grondwet, waarin de godsdienstvrijheid in het onderwijs is vastgelegd. Het is ook saillant dat Rutte zich eerder heeft uitgesproken tegen de gekozen burgemeester, waarvan fractievoorzitter Van Aartsen een voorstander is. Rutte zei niet zo te houden van ,,zulke D66-ideetjes''.

Even veelzeggend als het doorschuiven van Rutte is het opnieuw opduiken van oudgediende Van Hoof, die twintig jaar ouder is dan Rutte. De oud-staatssecretaris van Defensie (1998-2002) ruimde bij de generatiewisseling aan het Binnenhof twee jaar geleden het veld. Hij was sindsdien invalburgemeester in Delfzijl en onlangs nog in de race voor het burgemeesterschap van de gemeente Westland. Maar Van Hoof is tegelijkertijd als voormalig lid van de Commissie-Buurmeijer, die vanaf 1992 de uitvoeringsorganen in de sociale zekerheid onderzocht, specialist op het terrein van sociale zaken. Het liberale politieke leiderschap heeft hiermee kennelijk gekozen voor een bewezen merk, en niet voor het experiment. Bij de rekrutering van politiek personeel voor het kabinet zijn de aspecten ,,jong'' en ,,vrouw'' kennelijk uit de profielschets geschrapt.