Proces tegen AzG om losgeld Erkel

Het ministerie van Buitenlandse Zaken stapt naar de rechter om de 750.000 euro terug te vorderen die is betaald voor de vrijlating van de in Dagestan ontvoerde Arjan Erkel. Artsen zonder Grenzen, de werkgever van Erkel, weigert het losgeld te betalen, zo liet de organisatie gisteren weten.

Arjan Erkel toonde zich vanmorgen verbaasd over de stap van zijn werkgever. ,,Heel vreemd dat Artsen zonder Grenzen, tegen alle adviezen van veiligheidsexperts in, de zaak van het losgeld toch in de aandacht houdt. Je kan zoiets ook stilletjes oplossen.''

Na een ontvoering van twintig maanden in Dagestan, waar hij werkte voor Artsen zonder Grenzen (AzG), kwam Arjan Erkel op 11 april vrij. Voor zijn vrijlating zou door het ministerie van Buitenlandse Zaken 750.000 euro zijn betaald.

Volgens het ministerie is dit bedrag `voorgeschoten' aan AzG. AzG ontkent dit en ,,weigert het bedrag te betalen dat de Nederlandse regering is overeengekomen en heeft betaald voor de vrijlating van Arjan Erkel'', aldus de verklaring. Het ministerie kondigde daarop juridische stappen aan en typeert de verklaring van AzG ,,bezijden de waarheid''.

AzG eist ook het geld terug dat het op de Nederlandse ambassade in Moskou had gedeponeerd. Van het bedrag van 250.000 euro, voor onder meer het inhuren van tussenpersonen die de vrijlating zouden kunnen bewerkstelligen, wil de organisatie 230.000 euro terug.

AzG zegt de Nederlandse regering nooit gemachtigd te hebben om namens de organisatie te onderhandelen. ,,De organisatie kan daarom geen verantwoordelijkheid nemen voor onderhandelingen waarbij ze niet betrokken is geweest en waarvoor ze niet over de voorwaarden heeft onderhandeld.''

Artsen zonder Grenzen pleit voor een onafhankelijk openbaar onderzoek naar de afhandeling en de oplossing van de ontvoering, ,,waarbij volledige openheid wordt geboden aan het publiek''.

Volgens de woordvoerder van minister Bot (Buitenlandse Zaken) is ,,de voorstelling van AzG op zijn zachtst gezegd bezijden de waarheid. Het ministerie rest nu geen andere weg dan naar de rechter te stappen om het geld terug te vorderen. Er is hier sprake van geschonden vertrouwen'', aldus de woordvoerder. De organisatie is, volgens de woordvoerder, van het begin tot het eind betrokken geweest bij het verloop van de ontvoering en is voortdurend op de hoogte gehouden.

AZG vindt dat de Nederlandse regering heeft ,,gefaald'' in het verantwoordelijk stellen van de Russische regering voor Erkels ontvoering. Het frustreerde de hulporganisatie van begin af aan dat de Russische regering nauwelijks bereid was tot contact met de hulporganisatie. Daardoor voelde de organisatie zich genoodzaakt de politieke passiviteit en het uitblijven van een oplossing publiekelijk aan de kaak te stellen. AzG stelt dat na het begin van de derde campagne, ruim twee weken voor Erkels vrijlating, de Nederlandse regering alle officiële contacten met AzG verbrak en ,,dreigde AzG publiekelijk verantwoordelijk te houden, mocht Arjan worden gedood''. Toch werd de organisatie op 8 april op de hoogte gebracht van een overeenkomst die de Nederlandse regering na onderhandelen had bereikt. De organisatie stemde erin toe dat de Nederlandse regering door zou gaan. Volgens AzG deed de organisatie ,,geen toezeggingen op financieel gebied''.

Het conflict tussen AzG en Buitenlandse Zaken leidt, volgens algemeen directeur Austen Davis van AzG vanochtend tijdens een persconferentie in Amsterdam, de aandacht af van een veel zorgwekkender kwestie. De ontvoering duurde twintig maanden en er was een miljoen euro nodig om Erkel vrij te krijgen. Davis: ,,Dat is een enorm falen van alle betrokken partijen en het is van het grootste belang dat er nogmaals bekeken wordt hoe er omgegaan moet worden met ontvoeringen.'' Volgens hem kan bij dit soort ontvoeringen alleen politieke druk een snelle vrijlating bewerkstelligen. ,,Als regeringen niet hun verantwoordelijkheden nemen, blijven deze zaken voortslepen en worden ze uiteindelijk via betaling opgelost. De kidnappers blijven onbestraft en hulpverleners komen daardoor steeds meer in gevaar'', aldus Davis.

Artsen zonder Grenzen is de zaak als een ,,principekwestie'' gaan zien. ,,We worden niet betrokken, maar krijgen wel de rekening na afloop'', zegt Davis. ,,Bovendien dreigt de Nederlandse regering de hulp aan ons op te zeggen als we niet betalen.'' Davis zegt dat het voor zijn organisatie veel makkelijker zou zijn om gewoon te betalen, maar zegt voor de moeilijkere principiële weg te willen kiezen. ,,We verliezen nu al geld door verlies aan steun, waarschijnlijk meer dan het losgeld voor Arjan.''