Oost-Congo humanitair crisisgebied

Oost-Congo is op weg om een van de grootste humanitaire crisisgebieden ter wereld te worden. Dat heeft Jan Egeland, de Noor die voor de Verenigde Naties de hulp bij noodsituaties coördineert, gisteren gezegd.

,,De hulporganisaties slagen er niet in om meer dan 3,3 miljoen mensen, onder wie duizenden hongerige kinderen, te bereiken. Dat is het grootste aantal hulpbehoevenden ter wereld'', zei Egeland gisteren op een vergadering van de VN-veiligheidsraad. Volgens Egeland leven wereldwijd tien miljoen mensen in twintig verschillende landen in conflictgebieden met uiterst beperkte toegang tot de noodzakelijke hulp. De meesten wonen in het oosten van Congo.

In dat gebied hebben rebellen begin deze maand de grensstad Bukavu ingenomen. Het regeringsleger slaagde er eind vorige week in om de rebellerende soldaten te verdrijven. De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch beschuldigde zowel verschillende milities en rebellengroepen als het regeringsleger van oorlogsmisdaden bij hun strijd om de stad. De bevolking is het slachtoffer van plunderingen, moorden en verkrachtingen. ,,Seksueel geweld tegen vrouwen is nog steeds een van de meest brutale oorlogswapens'', zegt Egeland.

Egeland weigerde verantwoordelijken te noemen. In de Kivustreek is een wirwar van strijdende troepen actief: milities van Banyamulenge (Congolese Tutsi's), Hutu-rebellen, dissidente legergroepen en het Congolese regeringsleger. Ook aan de grens met Rwanda en Burundi groeien de spanningen. De regeringslegers van beide landen verhogen hun troepenconcentratie in de grensregio.

Als gevolg van deze turbulente ontwikkelingen hebben ongeveer 130 ontwikkelingswerkers zich teruggetrokken uit de meest onveilige plaatsen in Noord- en Zuid-Kivu. De hulporganisaties hebben zich nu gegroepeerd in de stad Goma. Ze lieten drie miljoen mensen achter in erbarmelijke hygiënische omstandigheden en met aanzienlijke voedselproblemen. Meer dan 4.500 zwaar ondervoede kinderen blijven alleen achter in opvangcentra.

,,De wereld begrijpt niet hoe zwaar deze crisis is'', zei Egeland in de Veiligheidsraad. ,,Als het over bereikbaarheid van het gebied gaat kunnen we stellen dat de situatie erger is dan in Darfur in West-Soedan.'' Volgens Egeland terroriseren de strijdende partijen met hun wapens de hele bevolking. ,,Goedkope wapens zijn hier in grote getale aanwezig. De kalasjnikov is de hedendaagse atoombom'', zei hij.

Sébastien Lapierre, de VN-woordvoerder in Bukavu, liet gisteren weten dat de activiteiten van de 10.800 man sterke vredesmacht ernstig gehinderd worden door mijnen en gewapende groepen. ,,Wij kunnen de regio niet controleren en hebben geen overzicht over de gevechten tussen de betrokken partijen'', zei Lapierre. De VN-vredesmacht kreeg veel kritiek van Congolezen omdat ze de inname van Bukavu door rebellen niet kon verhinderen. In de hoofdstad Kinshasa werd betoogd voor het VN-gebouw. Volgens de VN heeft de vredesmacht geen mandaat en geen uitrusting om te vechten.