Het Beeld

Drie staatsgeheimen onthulde het NOS Journaal gisteravond, en het ging niet om de opstelling tegen Duitsland. Het ministerie van Defensie had zelfs in kort geding geprobeerd de uitzending van het item van onderzoeksjournalist Lex Runderkamp te verbieden. De rechter meende echter dat openbaarheid een groter belang diende dan dat van de staat, ook al moest het journaal wel beloven één detail voor zich te houden.

Volgens Runderkamp waren de legertop en minister Kamp woedend over het openbaarmaken van de volgende drie feiten. Ten eerste dat elite-eenheden van de Nederlandse krijgsmacht in het buitenland `dodelijke missies' uitvoeren, met nadrukkelijke goedkeuring van het kabinet. Ten tweede dat van minstens een van die missies de marinier Erik O. deel uitmaakte. Ten derde dat O. voor zijn optreden in het kader van een geheime missie een onderscheiding heeft ontvangen van een onbekende minister van Defensie.

In vergelijking met het eerste geheim lijken de andere twee verwaarloosbare details, maar daar denken rechter en minister anders over. Het leven van O., inmiddels de bekendste militair van Nederland, en zijn naasten zou in gevaar zijn gebracht doordat in een ambtsbericht van Justitie zijn licence to kill was onthuld. Enige nadere toelichting op die stelling lijkt geboden, en die kwam in Nova van generaal-majoor der mariniers b.d. Frank van Kappen, de vaste expert als het om operationele en geclassificeerde militaire informatie gaat. Van Kappen legde uit dat het hier om `enge mensen' gaat: ,,Niet iedereen breit of verzamelt postzegels.'' De griezels zoeken naar de zwakste plek van hun belagers. Als ze de identiteit van Erik O. zouden kennen, dan weten ze hem en zijn gezin te vinden.

Justitie, waar men volgens Runderkamp meent dat er geen juridische basis bestaat voor zulke geheime operaties in het buitenland, vindt ook O. een beetje eng. Ze stellen dat `betrokkene laagdrempelig zou zijn als het gaat om geweldgebruik, gelet op een voorval in [afgedekt]'. Runderkamp in het journaal: ,,Wij willen niet zeggen waar dat voorval plaatsvond.''

Boven een recent mission statement, te vinden op de website van het NOS Journaal, plaatste hoofdredacteur Hans Laroes het aloude journalistieke motto `publish and be damned'. Er moeten dus sterke argumenten zijn om de locatie waar Erik O., met goedkeuring van onze regering, niet zo lang geleden laagdrempelig op enge mensen schoot en daar een lintje voor ontving, nog lang geheim te houden, nu de rechter de eerste uitzending toch niet meer verbieden kan. Het lijkt een woord van tien tot dertien letters. Iran, Madrid, Kosovo, Bosnië, Haïti en Cambodja zijn te korte namen, evenals Curaçao en Dagestan. Bosnië-Herzegovina en `voormalig Joegoslavië' zijn weer te lang. Afghanistan zou net kunnen, evenals Srebrenica en Guantanamo. De kans dat Afghanen hier verhaal komen halen lijkt vrij klein, dus kan het bijna niet anders: Erik O. heeft in Tsjetsjenië (elf letters) op de ontvoerders van Arjan Erkel geschoten en dat losgeld was in feite een verkapte vorm van bloedgeld. Maar ook dat is een staatsgeheim.

    • Hans Beerekamp