`Waarom alleen op een kamer slapen?'

Een schrale troost voor Advocaat: geen coach is gelijk. Van der Geest: ,,Ik werk op gevoel.'' Kraaijenhof: ,,Ik streef naar honderd procent voorspelbaarheid.'' Lammers: ,,Ik instrueer niet, maar inspireer.''

De nationale discussie over het functioneren van Dick Advocaat als bondscoach van het Nederlands voetbalelftal weerspiegelt de complexiteit van het trainerschap. Advocaat doet het in de ogen van kenners en opportunisten niet gauw goed. Zo vreemd is dat evenwel niet. Zet drie coaches bij elkaar, zoals afgelopen zaterdag in Den Haag bij het Nederlands Coachen Congres van uitgeverij Arko, en de verschillen in benadering van hun vak zijn evident.

De werkwijze van judocoach Cor van der Geest, hockeytrainer Marc Lammers en atletiekcoach Henk Kraaijenhof is zeer onderscheidend. Er is slechts één gemeenschappelijke factor: ze zijn succesvol. Bij de erelijsten van met name Van der Geest en Kraaijenhof steekt die van Advocaat schril af. Maar uitgaande van het weliswaar wat sleetse adagium dat in sport de winnaar altijd gelijk heeft, is het gezaag aan Advocaats stoelpoten op z'n minst voorbarig. Wie weet werkt de bondscoach aan een geniaal strijdplan en wordt Nederland Europees kampioen. Mocht dat zo zijn dan zal blijken dat de hoon die nu over hem wordt uitgestort grotendeel werd verspreid door meewarige nitwits.

Van der Geest, Lammers en Kraaijenhof toonden collegiale compassie met Advocaat, zij het dat de status en de mores van het voetbal hen blijft verwonderen. Van der Geest: ,,Hoe moet je voetballers die op hun twintigste als miljonair zijn geworden nog motiveren? En waarom moeten de spelers van Oranje alleen op een kamer slapen? Dat lijkt me niet bevorderlijk voor de teamgeest. Zelfs bij een individuele sport als judo is dat ondenkbaar. Voetballers moeten terug naar de basis. Als ik zo veel geld tot mijn beschikking had als in het voetbal, zette ik op iedere drie spelers een mentale coach; om heel diep met ze te gaan, want dat is de volgende stap.''

En volgens Kraaijenhof wordt er nergens zo veel geld met incompetentie verdiend als in het voetbal. Schamper: ,,Er zijn voetballers met 1,5 miljoen euro op de bank, die amper hun naam kunnen schrijven.'' En Kraaijenhof kan het weten, want hij heeft bij de Italiaanse topclub Juventus gewerkt.

Het is geen kwestie dat Van der Geest en Kraaijenhof Lammers hield als trainer in een teamsport wijselijk zijn mond zich boven Advocaat verheven voelen, maar het heeft vooral te maken met hun afkeer van het negatieve arbeidsethos dat voetballers vaak aan de dag leggen. Een opvatting die is gebaseerd op de veronderstelde hogere intensiteit waarmee zij hun vak uitoefenen.

Van der Geest gaat vooral af op zijn gevoel; zonder red je het volgens hem niet. ,,Wie vastzit aan structuren kan niet gevoelsmatig handelen'', zegt de Haarlemse judocoach. Maar waar Van der Geest de wetenschap selectief gebruikt, neemt Kraaijenhof academische kennis volledig als uitgangspunt van zijn handelen. ,,Ik streef naar honderd procent voorspelbaarheid'', zegt de man achter het succes van sprinters als Nelli Cooman, Merlene Ottey en Troy Douglas. Hij liet zich tijdens de lezing over het preparen van lichaam en geest ook bijstaan door de Amerikaanse wetenschapper Bill Laich, die demonstreerde van hoeveel factoren een goede sportprestatie afhankelijk is.

Lammers, bondscoach van de nationale vrouwenhockeyploeg, zou je een mix van Van der Geest en Kraaijenhof kunnen noemen; hij combineert zijn gevoel en zijn krachtige psychologische benadering met een flinke dosis mathematica. De 34-jarige hockeytrainer uit Brabant is zowel een vernieuwer als een controlfreak. Opmerkelijk in zijn werkwijze met teamsporters is de verregaande individuele aanpak, onder het mom `coachen doe je samen'. Zijn verklaring: ,,Maak eerst het individu beter, dan volgt het team vanzelf.'' Daarom volgt elke international bij Lammers een persoonlijk ontwikkelingsplan. Lammers: ,,Het moeilijkste is acceptatie van de individuele programma's. Leg maar eens uit waarom de een kan gaan sqaushen voor verbetering van het voetenwerk en de ander op dat moment aan krachttraining moet doen.''

Hij introduceerde de videobril en de oordopjes in het hockey en is ook de bedenker van de persoonlijke mappen, waarin speelsters alle informatie over zichzelf, het team en de tegenstanders hebben verzameld. Lammers: ,,Het heeft geen zin dat ik steeds maar weer bijzonderheden over bijvoorbeeld Argentinië herhaal; dat kunnen ze ook zelf bijhouden. En waarom zou ik details over de stafcorner uitleggen als Minke Booij die van alle tegenstanders heeft verzameld. Dan mag zij dat de groep vertellen.''

Nu de hockeysters vertrouwd zijn met Lammers' werkwijze legt de coach de nadruk op emotionele aspecten. Hij: ,,Van instrueren ben ik overgegaan op inspireren.'' Op dat terrein heeft hij raakvlakken met Van der Geest, die wegens zijn fanatisme model staat voor de emotionele coach. Kraaijenhof heeft dat helemaal niet en geeft onomwonden toe dat hij in de sociale en emotionele begeleiding tekort schiet. Desondanks heeft hij een sterke band met zijn atleten. Evenals Van der Geest, voor wie het onbegrijpelijk is dat voetballers na drie jaar op hun trainer zijn uitgekeken. ,,Ik heb met Ben Sonnemans 24 jaar samengewerkt. Hoe zo geen chemie meer na drie jaar? Grotere onzin heb ik nooit gehoord. Sonnemans zit nu in het bestuur van onze club en ik kan het nog steeds voortreffelijk met hem vinden.''