`Schemer valt' voor Schröder

De Europese verkiezingen zijn in veel landen benut om regeringspartijen de les te lezen, voor de Duitse SPD werd de tussentijdse peiling zelfs een catastrofe. Met 21,5 procent van de stemmen behaalde de partij van kanselier Schröder het slechtste resultaat sinds de Tweede Wereldoorlog. Bij regionale verkiezingen in Thüringen kwam de partij gisteren niet verder dan 14 procent.

De secretaris-generaal van de partij, Klaus Uwe Benneter, sprak over een ,,bittere uitslag'', die niet goedgepraat kan worden. Partijvoorzitter Franz Müntefering constateerde: ,,We hebben nog niet het vertrouwen van de kiezer dat we nodig hebben.'' Schröder zelf bleef gisteravond uit de vuurlinie. De SPD rijgt sinds de Bondsdagverkiezingen van 2002 en de in 2003 ingezette bezuinigingskoers nederlaag aan nederlaag. De lage opkomst (43,5 procent) vertekent weliswaar de binnenlandse machtsverhoudingen, maar de crisis voor de SPD is evident.

Het dramatische resultaat voor de SPD lokte dramatische commentaren uit. De uitslag, schreef de conservatieve Frankfurter Allgemeine Zeitung, laat niet alleen zien dat voor de kanselier de ,,politieke avondschemering'' is aangebroken. De ramp is zo groot dat zelfs het afstaan van de macht de partij niet meer kan redden. Alleen een nieuwe generatie politici, denkt de krant, kan de SPD er weer bovenop helpen. De progressievere Süddeutsche Zeitung constateert dat Schröder en zijn partij als zondebok fungeren voor alles wat in het land misgaat, maar stelt ook dat de partij niet authentiek overkomt en het vertrouwen van de eigen achterban kwijt is.

In de partij zelf werd gisteravond gespeculeerd over een verjongingskuur voor het kabinet. Voorzitter Müntefering wilde daar echter niets van weten. Het vervangen van ministers geldt als een van de weinige ingrepen die Schröder nog resten om het vertrouwen van de kiezers terug te winnen.

Schröders kleine coalitiepartner De Groenen behaalde met 11,6 procent van de stemmen een resultaat dat bijna twee keer zo goed was als de uitslag van 1999. De weinig geliefde sociaal-economische koers van het kabinet wordt de partij niet aangerekend, onder andere omdat de belangrijke ministersposten op dit terrein in handen zijn van de SPD. Bovendien hadden De Groenen verhoudingsgewijs veel werk gemaakt van hun verkiezingscampagne.

Winst werd ook geboekt door de liberale FDP, die na 10 jaar weer haar come-back in het Europees Parlement viert. De noodlijdende en door velen al doodgewaande ex-communistische PDS boekte zowel Europees als regionaal winst. In Thüringen werd de PDS met 25,9 procent zelfs de tweede partij, na de CDU. De uitslag in Thüringen, waar een minister-president van de CDU aan de macht blijft, heeft overigens geen gevolgen voor de machtsverhoudingen in de Bondsraad. De christen-democraten moesten weliswaar een paar procentpunten inleveren, maar kwamen met 44,5 procent als winnaar uit de Europese verkiezingen naar voren.

    • Michel Kerres