Levende stemmen

,,We leven in een tijd waarin stemmen steeds meer gesampled en gemanipuleerd worden, ja zelfs ontmenselijkt. Als je een antwoordapparaat aan de lijn krijgt, is dat dan een levende stem? Sommige concerten zijn volledig geplaybacked, zoals bij Britney Spears. Zo'n optreden draait om sterrendom, de behoefte van mensen om in dezelfde ruimte te zijn, dezelfde lucht te ademen als Britney. Maar met zingen heeft het bijna niets meer te maken. Daar willen we met The Institute for Living Voice tegenwicht aan bieden. We willen de stem zichtbaar maken, weer aan het lichaam koppelen.''

De in Berlijn woonachtige Amerikaan David Moss (1949) wordt gerekend tot de top van de vocale improvisatiescene. Hij presenteerde onder andere een solo musical tijdens de Venetië Biënnale, zong in Lost Highway van Olga Neuwirth en soleerde bij de Berliner Philharmoniker. In 2001 maakte hij tijdens de Salzburger Festspiele zijn operadebuut als Prins Orlovsky in Die Fledermaus. Hij is mede-oprichter van The Institute for Living Voice. Tijdens het Holland Festival beleeft dit `instituut zonder muren' zijn vijfde editie met concerten, workshops en lezingen.

,,Ik begon als drummer. Op een gegeven moment was ik zo gefixeerd op het idee een snelle drummer te zijn dat ik me daar helemaal op concentreerde. Maar ik liep vast, ik hield tijdens het spelen mijn adem in en kreeg dus geen lucht meer. Ik ben toen begonnen met hoorbaar ademhalen. En toen dacht ik: waarom hier niet meer mee doen? De tempowisselingen, het ritme, de beweging van percussie – dat zijn toch ook de bronnen van de stem.

,,Voor onze workshops werken we altijd met vijf verschillende genres – experimenteel, klassiek, wereldmuziek, pop, alles kan. Het zijn juist de vocale botsingen van zeer verschillende zangers die het interessant maken. Voor deze editie hebben we bijvoorbeeld Nona Hendryx, die heel duidelijk het gevoel van geworteldheid propageert, of het nou in funk, soul of iets anders is. De Mahotella Queens uit Zuid-Afrika stralen heel sterk de blijdschap van het samen zingen uit. Han Buhrs vind ik het Nederlandse equivalent van Arto Lindsay. Hij weet drie stijlen te mengen en er één, heel specifiek antwoord uit te destilleren. En het Hilliard Ensemble is naar mijn idee de opmerkelijkste a capella groep ter wereld. Met z'n zessen bestrijken ze het hele mannelijke vocale spectrum.

,,Nog te veel mensen gebruiken hun stem niet tot de volle potentie. En dat terwijl de stem – naast je gezichtsuitdrukking – het middel bij uitstek is waarmee je een indruk maakt op de wereld om je heen. Het is een belangrijk deel van ons menszijn. De stem is een machtige charismagenerator. Met ritme kan je iemands aandacht trekken, hem aan je lippen laten hangen, mee laten ademen in jouw tempo. Met tonaliteit trek je de luisteraar jouw wereld binnen. Het is niet voor niets dat mensen die hun stem goed beheersen vaak eindigen als acteur, popster, politicus of predikant.

,,Iedereen kan het leren want iedereen heeft een stem. Het is een kwestie van de gebruiksaanwijzing leren lezen. Een geoefende vocalist kan razendsnel connecties maken tussen het geluidsarchief in zijn hoofd en zijn spieren. Het is een gesloten systeem van intellect en zweet, spanning en ontspanning. En daarmee kan je informatie overbrengen, een pakketje merkwaardige energie.''

Concerten: 19/6 Han Buhrs, David Moss & Ronald Klekamp, BIMhuis, Amsterdam; 20/6 Mahotella Queens, Oosterpark, Amsterdam. Workshops t/m 19/6. info@transparant.be.