Grote zege voor Vlaams Blok

De Belgische regionale verkiezingen zijn gisteren uitgelopen op een grote zege voor het extreem-rechtse Vlaams Blok en een forse nederlaag voor de partijen van de federale paarse coalitie van Guy Verhofstadt. De christen-democratische alliantie CD&V/NVA werd in Vlaanderen met 26,1 procent (winst van 0,2 procent) de grootste. Door de uitslag is geen Vlaamse deelregering mogelijk zonder CD&V/NVA, wat de positie van de regering-Verhofstadt kan verzwakken.

Bij de verkiezingen om de 24 Belgische zetels in het Europees Parlement leed Verhofstadts liberale VLD licht stemmenverlies, maar bleef in zetels gelijk. Verhofstadt verloor als Europees lijsttrekker echter de prestigestrijd van CD&V/NVA-kopman en oud-premier Jean-Luc Dehaene, die hem ruim voorbleef. Beiden zijn genoemd als kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie, waarover EU-regeringsleiders deze week besluiten.

Het Vlaams Blok haalde de grootste overwinning ooit met 24,1 procent, wat 5,4 procentpunt meer is dan bij de federale verkiezingen van 2003. Voorzitter Frank van Hecke zei dat ,,bijna één miljoen Vlamingen het Vlaams Blok hebben vrijgesproken'' na de recente veroordeling van de partij wegens racisme door de rechter.

De VLD kwam in de regionale verkiezingen uit op 19,8 procent (verlies van 5,9 procentpunt ten opzichte van 2003). De sociaal-democratische coalitiepartner SP.A-Spirit van Steve Stevaert kwam uit op 19,7 procent. Dat is een verlies van 3,8 procentpunt ten opzichte van 2003, toen de partij een grote zege boekte. Het verlies van SP.A-Spirit laat zich grotendeels verklaren door het forse herstel van Groen!, die met 7,6 procent de kiesdrempel van 5 procent haalde. Volgens sommigen is het 'Stevaert-effect' uitgewerkt, waarbij wordt gewezen op het forse verlies (van tien procentpunt) voor SP.A-Spirit in Stevaerts eigen gemeente Hasselt. In Wallonië deed paars het wat beter door een lichte winst van de socialistische PS. De liberale MR van minister Louis Michel (Buitenlandse Zaken) verloor.

Premier Verhofstadt probeerde de nederlaag te verbloemen door een vergelijking met nog negatievere peilingen: ,,De uitslag is al bij al niet slecht.'' Hij schoof de schuld voor de zege van het Vlaams Blok vooral in de schoenen van de christen-democratische oppositie, die volgens hem met een negatieve campagne de ,,anti-politiek'' had gevoed. Hij zei dat zijn federale regering doorgaat, omdat paars bij de federale verkiezingen van 2003 een meerderheid haalde.

In krantencommentaren wordt Verhofstadt herinnerd aan zijn eerdere uitspraak dat het succes van paars kan worden afgemeten aan de neergang van het Vlaams Blok. Volgens commentatoren maakte Verhofstadt door zijn Europees lijstrekkerschap zichzelf en zijn coalitie tot inzet van de regionale verkiezingen. Franstalige kranten vinden dat hij onder de huidige moeilijke politieke omstandigheden niet ,,het schip kan verlaten'' om voorzitter van de Europese Commissie te worden.