Zwolle loopt weg met Herman Brood

De VVV Zwolle durft het aan een Herman Brood-route te openen. Yaël Vinckx stept langs de plekken uit Broods geboortestad.

Verschillende keren werd hij hotel Wientjes in Zwolle uitgeschopt, nadat kamermeisjes `naalden en zo' op zijn kamer hadden gevonden. Maar na Broods zelfmoord, van het dak van het Hilton in Amsterdam, zijn de meningen veranderd – ook bij het management van hotel Wientjes. Tegenwoordig zegt de directeur vergoeilijkend over zijn lastige klant: ,,Af en toe ging hij over de schreef. Maar we gingen altijd als vrienden uit elkaar.''

Maar ja, over de doden niets dan goeds en dus heeft de directeur kamer 207 in een zogenoemde `Herman Brood suite' veranderd. Maar aan de rock'n'roll legende doet de kamer in de verste verte niet denken. Daarvoor hangen zijn schilderijen te recht, zijn de drankflesjes te zorgvuldig uitgestald, zijn de Brood-stropdassen te decoratief over een schemerlamp gedrapeerd en is de afdruk van vier vingers met verf op de muur te karig – want ja, straks moet de Herman Brood-suite weer gewoon kamer 207 worden en dan wil de directeur niet alle wanden opnieuw moeten verven.

Een uur eerder had de Herman Brood-route door diens geboortestad Zwolle nog zo leuk geleken. De route liep niet alleen langs voor de hand liggende plekken als zijn middelbare school en café Old Inn, maar ook langs het belastingkantoor. En dat bracht een glimlach om de lippen, want Herman Brood betaalde geen belasting. De overlevering wil dat de belastingdienst hem een aantal dagen opsloot waarin hij schilderijen en tekeningen moest maken om zo aan zijn belastingplicht te voldoen.

Afgelopen week is de Herman Brood-route geopend. Een initiatief van de directeur van de VVV Zwolle, Henk van Voornveld, die zich geconfronteerd zag met toeristen die zich afvroegen waar het borstbeeld van Brood stond. Daarop groeide het idee van een wandel- en steproute door Zwolle, de stad waar Brood woonde vanaf zijn geboorte tot het moment dat hij naar de kunstacademie in Arnhem vertrok.

De VVV-directeur is met het idee naar de bedrijfsleider van de Zwolse kunstuitleen, Aegid Tonnaer, gegaan. Die heeft Brood goed gekend. Tonnaer vond het een leuk idee. Maar is dit niet de zoveelste nagel aan de doodskist van de levenskunstenaar? Zijn leven lang schopte hij tegen instituties aan – om dood alsnog te worden geïnstitutionaliseerd.

Tonnaer, die op dat moment de laatste hand aan een tentoonstelling over Brood legt, schudt het hoofd. ,,Ik vond het juist moedig dat de directeur van de Zwolse VVV met het idee voor een Herman Brood-route durfde te komen. Dat getuigt van het soort lef waar Herman van hield.''

Want in Zwolle zijn ze niet op tegendraadse helden gesteld. Een voorstel om het borstbeeld van Herman Brood op een centrale plaats in de stad te zetten, op de plek van het beeld Adam van de beeldhouwer Rodin, stuitte drie jaar geleden nog op veel weerstand. Daarop verhuisde het beeld naar popcentrum Hedon, buiten de stadskern.

Op zijn beurt was Herman Brood ook niet op Zwolle gesteld. ,,Hij had een haat-liefdeverhouding met de stad'', stelt zijn vriend Tonnaer. ,,Aan de ene kant was Zwolle een bastion van burgerlijkheid. Hij is eruit gebroken. En dat is goed. Was hij in Zwolle gebleven, dan was hij een psychatrisch patiënt geworden. In Amsterdam kon hij tenminste de dorpsgek van de stad worden. Aan de andere kant kon hij de stad ook niet loslaten, bleef hij terugkomen.''

Terug. Naar café Stroomberg bijvoorbeeld, waar hij met zijn vader televisie keek. De tv is tegenwoordig een brede Philips, maar de Perzische kleedjes liggen nog altijd op tafel en ook de cliëntèle maakt een authentieke indruk. Hier vindt men geen schilderijen, stropdassen of vingerverf. ,,Herman Brood?'' herhaalt een van de gasten terwijl hij over zijn grijze haar strijkt. En dan na een stilte die eindeloos lijkt te duren: ,,Die is dood.''

Ik kom uut Zwolle, vette pech; Herman Brood wandel en step-route, inlichtingen VVV Zwolle of 0900-1122375