Tarwesuper en koolzaaddiesel

Door de hoge olieprijzen is er weer aandacht voor alternatieve brandstoffen. In Nederland zijn initiatieven om diesel uit koolzaad te winnen, of alcohol uit suikerbieten. ,,Ze zijn nauwelijks klimaatvriendelijk.''

In Delfzijl verrijst een molen die vanaf oktober biodiesel moet gaan produceren voor trucks, boten en personenauto's. De diesel wordt gewonnen uit regionaal geteelde koolzaad. Binnen twee jaar moet er vlakbij een tweede, soortgelijke molen staan. Ook in Lottum, een dorp vlak boven Venlo, bestaan plannen voor de bouw van een biodieselmolen. Net als in de provincies Flevoland, Friesland en Zeeland.

,,Overal in het land zijn initiatieven. Maar zonder hulp van de regering redden we het niet'', zegt directeur Hein Aberson van het Friese bedrijf Solaroilsystems, een van de initiatiefnemers voor de bouw van de molen in Delfzijl. Het is de eerste productieplaats voor biodiesel in Nederland.

Het kabinet broedt op plannen om de uitstoot van schadelijke stoffen door het verkeer, zoals roetdeeltjes en het broeikasgas CO2, te verminderen. Ook zal het beleid ten aanzien van biobrandstoffen worden uitgestippeld. Dat zijn brandstoffen die worden gewonnen uit planten zoals koolzaad, zonnebloemen, suikerbieten en tarwe.

Binnen de Europese Unie is vorig jaar afgesproken om het aandeel van biobrandstoffen in de transportsector op te voeren tot 2 procent in 2005, en verder tot 5,75 procent in 2010. Door de hoge olieprijs, die rond de 40 dollar per vat uitkwam, is de belangstelling voor alternatieven toegenomen. Maar biobrandstoffen zijn op het moment nog niet concurrerend met fossiele brandstoffen. Aberson vindt dat de regering moet helpen. ,,De belangrijkste bijdrage moet van minister Zalm komen'', zegt hij. ,,Die zou moeten afzien van accijnsheffing.'' Zonder die heffing kosten biobrandstoffen aan de pomp ongeveer hetzelfde als gangbare brandstoffen. In veel lidstaten, zoals Frankrijk, Italië en Duitsland, zijn de afgelopen jaren totale of gedeeltelijke accijnsvrijstellingen afgekondigd. Maar Nederland aarzelt. De staat zou jaarlijks tussen de 70 en 135 miljoen euro mislopen, zo berekende het onderzoeksbureau Ecofys een half jaar geleden in opdracht van de overheid.

,,Wij kunnen toch niet achterblijven'', zegt secretaris Sip de Vries van het platform bio-ethanol, waarin onder meer alcoholproducent Nedalco, de SuikerUnie en de Amerikaanse voedselproducent Cargill zitten. Het platform wil pure alcohol (ethanol) uit plantaardig materiaal, zoals aardappelzetmeel en suikerbietenpulp, gaan produceren. De Vries wijst op de vele voordelen van biobrandstoffen. Het maakt Nederland, en ook Europa, minder afhankelijk van aardolie. Daarnaast stoten biobrandstoffen minder roetdeeltjes en CO2 uit vergeleken met fossiele brandstoffen. Ze kunnen Europa zo helpen om de Kyoto-doelstelling – een forse vermindering van de uitstoot van CO2 – in te lossen. Bovendien vormen ze een aantrekkelijk alternatief voor Europese boeren, die de komende jaren te maken krijgen met een forse vermindering van landbouwsubsidies. De Vries: ,,We hebben grote agrarische bedrijven, en een prima infrastructuur. Door Nederland stromen enorme hoeveelheden gewassen en restproducten uit de voedingsindustrie, zoals bietenpulp en bierbostel. Die kunnen we uitstekend benutten.'' Binnen de EU pusht met name Frankrijk al jaren de ontwikkeling van biodiesel. Ook in Duitsland worden de laatste jaren investeringen van tientallen miljoenen euro's gedaan, onder andere door grote suikerfabrikanten. Een land als Brazilië past ethanol, gewonnen uit maïs of suikerriet, al uitgebreid toe. Ook Amerika mengt zijn benzine steeds meer met ethanol. En inmiddels zijn er initiatieven om niet alleen biobrandstoffen uit plantaardig, maar ook uit dierlijk materiaal te winnen. Een vleesverwerker in Ermelo laat een van zijn vrachtwagens op kippenvet rijden. Verder wordt varkensmest gezien als mogelijke brandstofbron.

Staatssecretaris Van Geel (Milieu) heeft meerdere malen laten weten dat hij de Europese doelstellingen voor biobrandstoffen graag wil halen, hoewel de EU-lidstaten daartoe niet verplicht zijn. Het is niet voor niks dat hij dat wil. De transportsector verbruikt nu 15 procent van alle energie. Zonder ingrepen zal dat aandeel de komende kwart eeuw toenemen tot zo'n 20 procent, gebaseerd op de verwachte stijging van met name vracht- en vliegverkeer. Wat betreft de uitstoot van CO2 is het aandeel van de transportsector tussen 1990 en 2002 toegenomen van 18 tot 20 procent. Ook dat aandeel zal naar verwachting nog verder toenemen.

Maar Van Geel krijgt tegenwerking. En niet van de minste partijen. De Vereniging Nederlandse Petroleum Industrie (VNPI) vindt het bijmengen van biodiesel of bio-ethanol in gangbare brandstof een te dure oplossing om de uitstoot van CO2 aan te pakken. Het is goedkoper, en klimaatvriendelijker, om de biomassa te laten verstoken door elektriciteitscentrales in plaats van door auto's. ,,Deze eerste generatie biobrandstoffen steunt op landbouwsubsidies, en vormt geen bijdrage aan de kenniseconomie'', zegt directeur Dominic Boot van de VNPI. De vereniging ziet meer in de tweede generatie biobrandstoffen, die uitgaat van houtachtige gewassen zoals olifantsgras en wilg. Daaruit worden brandstoffen gewonnen via vergassing. ,,Dat is schonere technologie, die onze kenniseconomie tenminste verrijkt. En het is economisch interessanter'', zegt Boot. Ook het Energie Centrum Nederland ziet meer in de tweede generatie biobrandstoffen. Het noemt de eerste generatie, die wordt gewonnen uit landbouwgewassen, niet meer dan een tussenstap.

Verder hebben de ANWB en de Stichting Natuur en Milieu kritiek op de plannen van Van Geel. Ze verwachten meer effect van zuiniger auto's. En autoproducenten vragen zich af of het bijmengen van bio-ethanol aan benzine niet slecht is voor de motor. Het zou de slijtage ervan kunnen versnellen.

Het ministerie van VROM wil nog niets zeggen over de plannen. Maar niemand lijkt tevreden. ,,Nederland zal zich waarschijnlijk willen conformeren aan de rest van Europa'', zegt Boot. Maar Aberson, van Solaroilsystems, ziet het anders. ,,Wij volgen de route die Europa heeft uitgestippeld. Terecht. Waarom zouden wij wegens Nederlandse oliebelangen de gebruikers van diesel een nieuwe duurzame brandstof onthouden?''