`Kennis en kunde ontbreken bij OCW'

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) mist leiding. Het ontbreekt de politieke top aan visie en leiderschap, de ambtelijke top aan kennis en continuïteit.

Dat zeggen voormalige topambtenaren die door NRC Handelsblad zijn geïnterviewd over de bestuurscultuur op het departement. Uit cijfers van het ministerie van Binnenlandse Zaken blijkt dat het ministerie van OCW vorig jaar bijna 7,5 miljoen euro uitgaf aan interim-managers. De overige ministeries komen in totaal op 5,4 miljoen.

Sinds 2000 hebben 38 topambtenaren het departement verlaten. Om het grote verloop bij ambtenaren te compenseren, deed OCW veel meer dan andere ministeries een beroep op externe consultants. Vorig jaar besteedde OCW 42 miljoen euro aan externe medewerkers, een verdrievoudiging ten opzichte van 2001. Sinds 2000 gebruikte het ministerie 98 verschillende bureaus voor organisatieadvies en interimmanagement.

Oud directeur-generaal beroepsonderwijs Peter Weeda: ,,Er is op het ministerie een machtsvacuüm ontstaan. Ambtenaren aan de top blijven bijna nooit lang en krijgen geen greep op het departement.'' Volgens Roel in 't Veld, ook voormalig directeur-generaal, ontbeert het ministerie iedere politieke leiding. ,,Er wordt geen richting gegeven, geen lijn uitgezet. Directeuren en directeuren-generaal wisselen elkaar in duizelingwekkend tempo af.'' Onderling heerst een ,,enorme vechtcultuur'', aldus de Rotterdamse bestuurskundige Walter Kickert.

Drie weken geleden stuurden anonieme ambtenaren een brief naar de Tweede Kamer, waarin ze de ambtelijke top van OCW betichten van zelfverrijking, waarover de Kamer maandag praat. Deze week trad staatssecretaris Nijs af, nadat ze in een interview had verteld over haar slechte relatie met minister Van der Hoeven. Ze zei dat zij werd tegengewerkt door haar ambtenaren.

Het ministerie van Onderwijs heeft al enkele jaren te maken met incidenten en affaires. Zo leidde de kwestie rondom de hbo-fraude tot grote interne onrust en het vertrek van diverse ambtenaren. Dit jaar was er ook ophef over de verbouwing van een half miljoen euro van werkkamers van bewindslieden binnen de Hoftoren.

De nieuwe secretaris-generaal van OCW, Koos van der Steenhoven, kondigde in december een ingrijpende reorganisatie aan, omdat het ministerie volgens hem lijdt aan ,,een cultuur van `ja' zeggen en `nee' doen''.

Zaterdags bijvoegsel:

pagina 33