Europese Unie eist concessies VS over luchtvaart

Transportministers van de Europese Unie willen van de Verenigde Staten meer concessies voor een transatlantisch luchtvaartverdrag. Er moet meer evenwicht komen in de landingsrechten voor Europese en Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen. De ministers hebben de Europese Commissie daarom gisteren gevraagd verder met Washington te onderhandelen. Een Europees-Amerikaans `open-skies-akkoord' over een vrij transatlantisch luchtruim moet de bilaterale akkoorden vervangen. Het Europese Hof verklaarde in november 2002 bilaterale akkoorden illegaal, omdat zij door exclusieve vestigingsclausules nationale luchtvaartmaatschappijen bevoordelen en daarmee de interne EU-markt verstoren. De Commissie kreeg daarom een jaar geleden van de lidstaten een mandaat om met de VS te onderhandelen. Eurocommissaris De Palacio (Transport) liet gisteren doorschemeren dat de Commissie procedures kan aanspannen om bilaterale open-skies-akkoorden te beëindigen. ,,Toen ik dit schokkend noemde, gaf ze aan geen haast te hebben'', aldus de Nederlandse minister Karla Peijs.

Van de 25 EU-lidstaten hebben 15 landen, waaronder Nederland, een bilateraal open-skies-akkoord met de VS. Amerikaanse carriers mogen op basis hiervan doorvliegen naar een tweede Europese bestemming. Door de veelheid van open-skies-akkoorden kunnen Amerikaanse carriers naar veel Europese steden (door)vliegen met passagiers en vracht, terwijl Europese carriers alleen vanuit hun eigen thuisland mogen opereren.

De Palacio sprak over de noodzaak van een ,,herbalans'' in landingsrechten. Zij wil daarom gedurende de hele onderhandelingen een ,,bevriezing'' van de Amerikaanse landingsrechten in de EU op het huidige niveau. Washington had erop gerekend dat Amerikaanse carriers na een interim-akkoord met de EU al meer rechten zouden krijgen, zoals doorvliegen vanuit Londen naar de rest van de EU. Groot-Brittannië heeft geen bilateraal open-skies-akkoord met de VS en is dan ook de felste tegenstanders van een interim-akkoord. Volgens de Britse regering kan de belangrijke luchthaven Heathrow niet zomaar aan de Amerikanen worden weggegeven. Minister Peijs had wel een interim-akkoord gewild. ,,Dat zou goed zijn voor de rechtszekerheid en de markttoegang voor KLM/Air France.''

De VS hebben tot nu toe geweigerd carriers uit de EU het `cabotagerecht' te geven: het recht om in de VS passagiers op te pikken. Washington wil alleen de mogelijkheid bieden van franchising, waarbij Europese carriers met Amerikaanse werken. Ook willen de VS niet meer dan 49 procent buitenlandse eigendom in een Amerikaanse luchtvaartmaatschappij toestaan. De Palacio wil van de VS de toezegging dat zij ,,in een tweede fase van onderhandelingen'' bereid zijn hierover te praten.

De VS zijn wel bereid om de nationale vestigingsclausules voor Europese luchtvaartmaatschappijen te laten vallen. Dat betekent dat ze rechten willen toekennen aan luchtvaartmaatschappijen uit de EU. Dit is volgens De Palacio ,,cruciaal'' om luchtvaartallianties in de EU te vergemakkelijken. Ook is overeenstemming bereikt over mededingingsregels. Hierdoor kunnen conflicten, zoals na `9/11', toen Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen miljardensubsidies van de staat kregen, worden voorkomen.

Washington zal volgens ingewijden in dit jaar van presidentsverkiezingen weinig concessies doen. Bovendien ligt de vakbeweging in de VS dwars uit vrees voor banenverlies bij meer Europese concurrentie in de luchtvaart.