De wedergeboorte van de kernenergie

In China regent het luchthavens, vijfsterrenhotels, golfbanen en splinternieuwe fabriekscomplexen. Plaatselijke politici investeren publieke middelen in projecten die veel prestige opleveren maar geen geld. Volgens het Amerikaanse tweewekelijkse zakenblad Fortune stellen de autoriteiten in Peking alles in het werk om de regie over de economie terug te winnen van de lokale autoriteiten. Onlangs heeft het hoogste Chinese staatsorgaan onder voorzitterschap van premier Wen Jiabao de bouw van een staalcomplex in Changzhou pardoes stopgezet en negen managers achter slot en grendel gezet. Volgens het blad gebruikt de centrale overheid paardenmiddelen als deze om de groei af te remmen tot hooguit 8 procent per jaar.

Dat komt slecht uit voor ondernemingen als Siemens en Alstom die hebben ingeschreven voor een serie vervoersprojecten, zoals de aanleg van een hogesnelheidslijn tussen Peking en Shanghai ter waarde van 40 miljard dollar. Die had klaar moeten zijn voor de Olympische Spelen in 2008. Maar volgens het blad hebben de autoriteiten de uitvoering van het project uitgesteld.

Dat wil niet zeggen dat de Chinezen stil zitten. Zo schrijft het Duitse weekblad Wirtschaftswoche dat ze 30 miljard dollar hebben gereserveerd voor de bouw van kerncentrales. Er staan er negentien op stapel, goed voor een uitbreiding van de energieproductie met 30.000 megawatt. En ze zijn niet de enigen die de zegeningen van kerncentrales herontdekken. De Finnen zijn, zo schrijft het blad, momenteel bezig om de grootste en best beveiligde kerncentrale ter wereld te bouwen. Deze European Pressurized Reactor (ERP) is een product van de Duits-Franse onderneming Framatome ANP. De ERP is volgens zeggen productiever en veiliger dan elke andere kerncentrale.

Of het nu in Oost-Europa, China, of India is, overal ter wereld zijn nieuwe kerncentrales in aanbouw. Het blad dat zich graag opwerpt als de Cassandra van de Duitse economie waarschuwt dat Duitsland het risico loopt achterop te raken, want ,,niemand plant hier nieuwe kerncentrales''. En dat terwijl de huidige kerncentrales over een jaar of vijftien aan vervanging toe zijn. Natuurlijk zullen de groenen dan moord en brand schreeuwen. Maar dan moeten ze toch maar eens luisteren naar de bekende klimatoloog James Lovelock die zijn groene vrienden onlangs in de New Scientist bezwoer opnieuw na te denken over hun oppositie tegen kernenergie. De groene goeroe is er op zijn oude dag van overtuigd geraakt dat kernenergie een milieucatastrofe kan helpen voorkomen omdat deze brandstof nu eenmaal geen schadelijke gassen produceert.

In Oost-Europa hebben ze de goedkeuring van Lovelock niet nodig. Daar zijn tien kerncentrales in aanbouw, allemaal naar Russisch model, maar verfijnd met de technische knowhow van het Duitse Siemens, vooral op het gebied van veiligheid en geleiding. Er komen er vijf in Oekraïne, Roemenië, en Slowakije. De andere vijf zijn in Rusland in aanbouw.

Rusland exporteert veel gas, met name via gasproducent Gazprom, een onderneming die jaarlijks voor 27 miljard dollar gas verkoopt. Dat is zo'n beetje het enige cijfer dat niet omstreden is, schrijft het Amerikaanse weekblad BusinessWeek. Het blad ontleent dat aan een rapport van Hermitage Capital Management Ltd, een beleggingsfonds dat 1,5 miljard dollar beheert, waaronder belangen in Gazprom. Volgens dit rapport verdwijnt er geld naar buitenlandse tussenpersonen met een onduidelijke achtergrond. In het verhaal duikt bijvoorbeeld JKX Gas op, een onderneming die in Nederland is gevestigd. Deze is samen met het Britse Atlantic Caspian Resources en het Oostenrijkse DEG eigenaar van de handelsmaatschappij Eural Trans Gas. En dat is de onderneming die vorig jaar een exclusief contract sloot met Gazprom voor het verpompen van gas van Turkmenistan naar Oekraïne. Eural Trans Gas gebruikt daarvoor leidingen die volledig het eigendom zijn van weldoener Gazprom. Volgens het blad gaf de Russische gigant daarmee vorig jaar een winst weg van 767 miljoen dollar. De topman van Gazprom, Alexei Miller, is een onderkoning van president Poetin. En de Russische staat is de grootste aandeelhouder van Gazprom.

In Europa groeit de vraag naar Russisch gas, maar Gazprom is volgens het Britse weekblad The Economist helemaal niet in staat om in die behoefte te voorzien. Daarvoor zijn nieuwe investeringen nodig, vooral vanuit het buitenland. Een ander probleem is dat Gazprom de binnenlandse prijzen kunstmatig laag houdt, een vierde van de exportprijs. Weliswaar heeft de onderneming de Europese Unie plechtig beloofd de binnenlandse prijzen te zullen laten stijgen in ruil voor toelating tot de Wereldhandelsorganisatie, maar volgens Christof Rühl van de Wereldbank in Moskou verdoezelt die belofte het feit dat de Russen geen reële concessie hebben gedaan.

De vraag naar gas en olie blijft maar stijgen, vooral in China. Vorig jaar, schrijft het blad in de rubriek `Economics focus', kwam eenderde van de groei van het oliegebruik in de wereld voor rekening van China. Dat is ook het grootste verschil met voorgaande olieprijsstijgingen en -crises. Omdat de stijgende vraag naar olie gepaard gaat met groei wordt ook het risico op inflatie groter. Daarom verwacht het blad dat de Amerikaanse centrale bank de rentetarieven spoedig zal verhogen.

    • Herman Frijlink