De geloof, hoop en liefde show

De pensioenfondsen weten niet van ophouden. In het eerste kwartaal van 2003 kochten zij voor zo'n zeven miljard euro aandelen, in het tweede kwartaal nog eens voor bijna zeven miljard euro, in de herfst voor drie miljard, in het vierde kwartaal weer zeven miljard en in de eerste drie maanden van dit jaar sloegen zij voor vier miljard euro aandelen in.

De particuliere belegger is weer terug op de beurs, maar de pensioenfondsen zijn eigenlijk nooit weggeweest. Gisteren meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat de Nederlandse pensioenfondsen voor een recordbedrag van 242.000.000.000 euro aandelen bezitten.

Dat is meer dan in september 2000, toen bijvoorbeeld de Amsterdamse beursgraadmeter AEX een record bereikte. Achteraf gezien was dat de laatste klaroenstoot vóór de baisse (de index is gehalveerd) en de pensioenfondsen de meeste van hun beleggingsreserves zagen verdwijnen in het zwarte gat van de beurskrach. Gevolg: hogere premies voor werkgevers en werknemers, versoberde pensioenen, lagere prijscompensatie voor gepensioneerden.

De laatste vier kwartalen, vanaf april 2003, zijn de pensioenbeheerders opgetild door een herstel van de aandelenkoersen en nog wat winst op hun obligaties. En wie, zoals PGGM, het pensioenfonds voor werknemers voor de zorg- en welzijnssector, zijn valutarisico's volledig had afgedekt, boekte verrassend hoge rendementen.

PGGM leidt de topscoorderslijst van de bedrijfstakpensioenfondsen met 15 procent rendement in 2003. Shell pensioenfonds (21,7 procent) leidt het klassement bij de fondsen die voor één onderneming werken. Het Shell-fonds kan, met het massieve vermogen van de Koninklijk/Shell Groep achter zich, wel wat risico's nemen, met aandelen bijvoorbeeld: 70 procent van het pensioengeld is belegd in aandelen.

Het recordbedrag van de aandelenbeleggingen van de pensioenwereld illustreert het ongebroken geloof in hun geliefde aandelen. Zij blijven vertrouwen op de superieure rendementen op deze beleggingen in het verleden. Deze `geloof, hoop en liefde' show heeft ook een andere kant, een keerzijde van dwang en onmacht. Willen de pensioenfondsen hun ambitie van inflatiebestendige pensioenen waarmaken en geen nieuwe explosie van pensioenkosten veroorzaken, dan moeten zij wel in aandelen beleggen. Andere beleggingen leveren te weinig op of hebben nog meer risico`s. De particuliere belegger is een vrije vogel, zijn pensioenfonds een dwangmatige belegger.