VVD verliest zwaar bij verkiezingen

De VVD heeft gisteren zwaar verloren bij de Europese verkiezingen. Het CDA bleef in stemmenaantal de grootste partij, maar krijgt in het Europees Parlement net als de PvdA zeven zetels. De opkomst was met 39,1 procent aanzienlijk hoger dan bij de vorige Europese verkiezingen, in 1999.

Verrassend was de opkomst van de nieuwkomer Europa Transparant, de partij van voormalig klokkenluider Paul van Buitenen, die twee zetels behaalde.

Dit blijkt uit de officieuze uitslag van de verkiezingen. De opkomst was ruim 9 procentpunt hoger dan in 1999. Bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2003 bracht 79,9 procent van de kiezers een stem uit.

Van Buitenen sluit zich voorlopig niet aan bij een fractie in het Europees Parlement, aldus zijn woordvoerder. Hij bekijkt of hij een eigen, apolitieke fractie kan vormen en zoekt daarvoor geestverwanten.

PvdA-leider Bos noemde de uitslag de eerste verkiezingsnederlaag van CDA-leider en premier Balkenende. De drie coalitiepartijen CDA, VVD en D66 verliezen. Zij komen samen uit op ruim 42 procent van de uitgebrachte stemmen, tegen ruim 52 procent in 1999.

Balkenende noemde de opkomst `een signaal' van toenemende belangstelling voor Europa. De uitslag is volgens hem ,,geen opiniepeiling'' voor het kabinet. Hij kondigde aan zijn beleid voort te zetten. De Europese CDA-lijsttrekker Eurlings noemde het ,,fantastisch'' dat het CDA ,,in deze moeilijke tijden'' in een nek-aan-nekrace met de PvdA verwikkeld is.

De VVD verloor twee zetels. VVD-fractieleider Van Aartsen kondigde na de uitslag een kritischer Europese koers van zijn partij aan, onder meer tegenover het ontwerp voor een Europese grondwet waarover de Europese regeringsleiders eind deze maand vergaderen.

Volgens Van Aartsen is het verlies van de VVD te wijten aan de ,,pro-Europese campagne'' van zijn partij. Die zou Van Buitenen in de kaart hebben gespeeld. Van Aartsen legde ook een verband met de ,,zware week'' in de VVD, vooral met zijn publieke ruzie met oud-partijleider Dijkstal. Hij noemde niet met name het aftreden van staatssecretaris Nijs, woensdag.

De officiële uitslag wordt zondag bekendgemaakt, als in alle 25 lidstaten gestemd is. Ook in Groot-Brittannië zijn gisteren al verkiezingen gehouden, maar daarvan zijn nog geen uitslagen bekend.

Volgens het meest recente onderzoek van Gallup Europe in opdracht van het Europees Parlement blijkt dat in heel Europa de belangstelling van de kiezers om te gaan stemmen toeneemt. Deze peiling geeft ook aan dat de opkomst in de oude landen van de EU hoger zal zijn dan in de tien landen die per 1 mei zijn toegetreden.

In 296 van de 483 Nederlandse gemeenten is het CDA de grootste partij. Dat is minder dan bij de Tweede-Kamerverkiezingen van 2003. Toen was het 338, omgerekend naar de gemeentegrenzen van nu.

Europese verkiezingen

Pagina 3 Analyse

Commissie overweegt gang naar Europees Hof

Verkiezingsavond

Pagina 5

Premier België voor dubbe- le vuurproef

Pagina 6

Uitslagen

Eurlings zit PvdA in de weg

Pagina 7

Hoofdartikel

www.nrc.nl

Alle uitslagen per gemeen- te en kaarten