Verrassende filmhit

Ja, ja, ja, zeggen Wally Pollé en Suzan van der Veen, wij hebben een plan om de filmwereld revolutionair te veranderen. Ze lachen erbij, maar feit is dat ze in het korte bestaan van hun filmdistributiebedrijf 1 more film al een paar waagstukken hebben uitgehaald. Twee weken geleden was dat met een documentaire van 48 minuten over Noord-Korea, deze week brengen ze zelfs een documentaire van 25 minuten uit. Untertage, een briljant portret van een Duitse mijn, gefilmd door Jiska Rickels.

Het lijkt misschien niet speciaal heldhaftig, maar in de filmwereld van nu is het dat wel. Je kunt dat het best zien als je de bioscoopprogramma's van heel Nederland naast elkaar zet. Dan zie je dat er maar een paar films draaien waar het om gaat. In alle steden is het The Day After Tomorrow, Van Helsing, Dirty Dancing 2, Harry Potter 3, In Oranje en Troy wat de klok slaat. Dat is natuurlijk niet omdat toevallig in heel Nederland de exploitanten van bioscopen dat de beste films vinden, maar omdat algemeen van die films wordt verwacht dat ze de meeste bezoekers trekken.

Zet daar de filmtheaters tegenover, de gesubsidieerde bioscopen. Veel meer verscheidenheid in de programmering, zeker, maar toch komen ook hier vaak dezelfde titels voorbij. Veel Être et avoir, Lost in Translation, 21 Grams, Les invasions barbares. Zouden ze dat allemaal tegelijkertijd de mooiste films van de wereld vinden? Of zou het toch ook vooral met bezoekersaantallen te maken hebben?

Het heeft alles met vraag en aanbod te maken. In de huidige verhoudingen in de filmwereld is het aanbod veel groter dan de vraag. Er zijn heel veel distributeurs die heel veel films aanbieden en er zijn weinig filmdoeken waar die films op kunnen worden vertoond. Dat, zegt Wally Pollé, werkt een zekere luiheid in de hand bij de bioscoopexploitanten. ,,Veel filmtheaters zitten vastgeroest.''

Het zou aardig zijn als Untertage de smeerolie is waarmee het van formats en slots aan elkaar hangende bioscoopcircuit weer wat losser komt te zitten. Het is 1 more film gelukt om vier filmtheaters voor de film te interesseren. Wat ongetwijfeld heeft geholpen is dat de theaters zelf de prijs voor het toegangskaartje mochten verzinnen. Programmeurs vinden het ook een mooie film. Voeg daarbij de `sympathiefactor': ze vinden het moedig dat 1 more film Untertage niet als voorprogramma aan een andere film heeft gekoppeld.

En wat hebben ze eigenlijk te verliezen? Een filmpje van 25 minuten, dat nauwelijks hun reguliere programma voor de voeten loopt. ,,Het is een enorme gok wat bezoekersaantallen betreft'', zegt René Wolf van het Filmmuseum in Amsterdam. ,,Maar daar ben je juist een gesubsidieerd theater voor.''

Volgens Pollé zijn verschillende potentieel geïnteresseerde exploitanten afgehaakt toen bleek dat de film afgelopen vrijdag op tv werd uitgezonden. Je kunt ook zeggen: nu hebben 89.000 mensen alvast gekeken, als de helft daarvan tegen vrienden zegt hoe mooi het was en als dáárvan weer de helft daadwerkelijk naar de bioscoop gaat, dan is het een suprise-hit, om maar in marketingtermen te blijven.