Sterftekans bij operaties is niet gedaald

Ondanks de medische vooruitgang overlijden nog steeds evenveel patiënten tijdens of kort na een operatie als tien jaar geleden. Bij de jaarlijks 1,5 miljoen operaties in Nederland overlijden 15.000 mensen.

Dit blijkt uit onderzoek van internist dr. Don Poldermans van het Erasmus Medisch Centrum, dat hij vandaag tijdens zijn inauguratie presenteert. Hij wordt hoogleraar perioperatieve cardiovasculaire zorg.

Het jaarlijkse aantal operaties – variërend van lichte cosmetische ingrepen tot zeer ingrijpende operaties – is in de periode 1992 tot 2002 vrijwel gelijk gebleven, evenals de gemiddelde leeftijd (62 jaar), de ernst van de aandoening en het geslacht van de patiënt. Meer mannen overlijden bij een operatie dan vrouwen.

Na de ziekte zelf, de belangrijkste oorzaak waaraan mensen overlijden, sterven de meesten aan complicaties van het hart, gevolgd door infecties, trauma en bloedingen. Zes mensen overlijden jaarlijks als gevolg van de narcose. Bij de 3.000 patiënten die jaarlijks aan hartcomplicaties bij een operatie overlijden gaat het overigens niet om mensen die een hartoperatie ondergaan. De meesten van hen sterven twee à drie dagen na de operatie. Het hart loopt tijdens een ingreep een zuurstoftekort op, waardoor het lichaam schade oploopt waarvan het niet herstelt.

Poldermans: ,,De sterfte rond een operatie door andere oorzaken is vrijwel niet te verlagen.'' Een verklaring voor het gelijkblijven van het aantal doden bij operaties heeft hij niet.

De sterfte door hartcomplicaties is volgens hem wel te beperken. In het Erasmus MC, waar veel ingewikkelde operaties plaatsvinden, sterven jaarlijks door hartcomplicaties zo'n 54 mensen rond de operatie, bijna eenderde van de sterfgevallen. Om dit aantal te beperken worden de komende vier jaar alle patiënten die een ingreep moeten ondergaan uitgebreid en systematisch gescreend door de anesthesioloog.

Als blijkt dat iemand veel kans heeft op hartproblemen tijdens de operatie, worden daar maatregelen voor getroffen. Afhankelijk van het risico wordt aanvullend hartonderzoek gedaan en krijgt de patiënt zo nodig medicijnen, of wordt op voorhand al meer tijd ingepland op de afdeling intensive care.

Poldermans: ,,Nu krijgt iedereen ouder dan zestig jaar een hartfilmpje, terwijl iemand van dertig misschien wel een veel hoger risico loopt op hartschade.''