Hond Rico snapt 200 woorden

Een negen jaar oude Duitse hond, Rico genaamd, kent 200 woorden voor allerlei objecten die hij kan ophalen, zoals Banane, BigMac, Frau Seibert, Weihnachtsmann, Hund, Kamel, Panda, WDR Maus en Zitrone. En opmerkelijker nog: de border collie is in staat zeer snel een nieuw woord te leren, al na één contact met het woord. Hij kan dat woord, bijvoorbeeld het fantasiewoord Sirikid voor een wit konijn, ook zeker vier weken onthouden.

Deze ontdekking rapporteren drie onderzoekers van het Max Planck Institut in Leipzig vandaag in blad Science. Tot nu toe waren uit de wetenschappelijke literatuur alleen honden bekend die drie of vier woorden kenden. Naar de snelheid van het woordleerproces bij honden was al helemaal nooit gekeken. Rico is bij wijze van spel al van jongs af aan door zijn baas getraind op woordherkenning, maar pas onlangs kwamen zijn prestaties ter ore van het onderzoeksteam onder leiding van Julia Fischer – omdat Rico zijn kunsten vertoonde in het populaire tv-programma Wetten dass.

Volgens taalpsycholoog Paul Bloom, die een commentaar schreef in Science, kan dit onderzoek betekenen dat honden interessanter zullen worden voor de taalkunde dan chimpansees, waarop onderzoek van dierentaal zich tot nu toe vrijwel uitsluitend richtte. Rico leert sneller nieuwe woorden dan een chimp. Heel vreemd is dat overigens niet. Uit recent onderzoek is gebleken dat honden, door vele millenia van fokstrategie van mensen, opvallend goed in staat zijn bedoelingen van mensen te raden.

Maar dat honden ook écht gesproken taal kunnen begrijpen (dus zonder begeleidende non-verbale signalen, zoals het zwaaien met de hondenriem) was wel omstreden. Rico heeft laten zien dat hij woorden begrijpt zonder enige begeleidende non-verbale `sturing'.

Vooral het snelle leerproces van Rico, dat lijkt op dat bij kleine kinderen, is wetenschappelijk van belang. Het zou namelijk kunnen betekenen dat ten minste een aantal basismechanismen van het menselijk taalvermogen berusten op algemene cognitieve kenmerken die ook bij andere zoogdieren voorkomen, en dus niet op een speciaal menselijk taalvermogen.

[vervolg RICO: pagina 4]

RICO

Rico leert alleen van de baas

[vervolg van pagina 1]

In Science beredeneren de onderzoekers dat Rico kennelijk een aantal basisregels kan toepassen, zoals `dingen hebben namen' en `bij nieuwe namen horen nieuwe dingen'.

Het `taalvermogen' van Rico is niet te vergelijken met dat van een mensenkind. Rico leert tot nu toe alleen woorden van zijn eigen baas en dan alleen nog in een heel specifieke situatie. Kinderen leren overal en van iedereen.

Verder is nog volkomen onduidelijk hoe Rico woorden opvat: als eigennamen of als aanduidingen voor categoriën. Ook is onbekend of Rico het kan begrijpen als hem gevraagd zou worden een voorwerp niet op te halen. Nader onderzoek van Rico en andere honden zal daar opheldering in moeten brengen.

Tot nu toe toont Rico zijn vaardigheid uitsluitend in de volgende situatie. Zijn baas vraagt: `Rico, wo ist der...' en vervolgens haalt de hond het betreffende voorwerp op. De onderzoekers van het Max Planck Institut droegen er in een gecontroleerd experiment zorg voor dat de baas niet toch onbewust subtiele nadere aanwijzingen kon geven aan zijn hond – namelijk door eenvoudigweg de voorwerpen in een andere kamer, buiten het zicht van de baas te plaatsen.

In een tweede experiment moest de baas een onbekend (fantasie-)woord noemen en werd in de kamer tussen de bekende voorwerpen één nieuw, aan Rico onbekend voorwerp geplaatst. In 70 procent van de gevallen wist Rico precies dat nieuwe voorwerp uit te kiezen. Vier weken later werd dit experiment herhaald met dezelfde nieuwe voorwerpen. Van de nieuwe voorwerpen die Rico eerder met succes wist uit te zoeken, had hij ook dan nog vijftig procent goed.