Een mond vol olie

Oorlog op film ziet er altijd te goed uit, hoe pacifistisch de bedoelingen van de filmmaker ook zijn. De Amerikaanse ex-marinier Anthony Swofford beschrijft in Jarhead, zijn herinneringen aan de vorige Golfoorlog (die van 1991), hoe hij met zijn kameraden naar Vietnam-films kijkt als Platoon, Full Metal Jackett en Apocalypse Now. En dit is de boodschap die hij aan de films ontleent: ,,As a young man raised on the films of the Vietnam War, I want ammunition and alcohol and dope, I want to screw some whores and kill some Iraqi motherfuckers.''

Waarschijnlijk zou zelfs Three Kings, een bittere, meesterlijke aanklacht tegen de zinloosheid van de oorlog waarin Swofford vocht, hem die lust niet ontnemen. In de film leidt George Clooney drie reservisten (goed acteerwerk van Ice Cube, Mark Wahlberg en Spike Jonze) die, als de Golfoorlog net is afgelopen, erop uit trekken om Saddams goud te roven, maar verstrikt raken in de Iraakse burgeroorlog en besluiten de burgerbevolking te gaan helpen. Regisseur David O. Russel kiest aanvankelijk voor een stijl die even kunstmatig is als de hightech computeranimaties die het televisiepubliek van de oorlog zelf kreeg voorgeschoteld; flitsende videoclipachtige beelden en snelle oneliners à la Tarantino. Al snel blijkt de inzet van de film veel serieuzer te zijn, en wordt de stijl rustiger. Three Kings is in de eerste plaats een protest tegen de manier waarop Bush senior eerst de sjiieten in Irak opriep in opstand te komen tegen Saddam, om ze vervolgens te laten barsten. Pas Bush junior maakte die onrechtvaardigheid ongedaan door Saddam wél te verjagen. Three Kings kan dus opgevat worden als een steunbetuiging aan de huidige oorlog in Irak. De antifilm van de ene oorlog is de profilm van de volgende.

Maar daarmee zou je Three Kings te kort doen. De onvoorspelbaarheid, onoverzichtelijkheid en blinde pech van het oorlogsgeweld gaan het verhaal steeds meer domineren. Zo verandert de film eerst van een amusante film in een politieke aanklacht tegen Bush senior, en vervolgens in een algemene bespiegeling over oorlog. De film maakt zelfs de haat tegen Amerika van Saddam-loyalisten begrijpelijk, nota bene in een scène waarin een Amerikaanse soldaat wordt gemarteld door olie in zijn mond te gieten. Three Kings is een moderne klassieker die zich kan meten met de beste oorlogsfilms.

Three Kings (David O. Russel, VS, 1999), SBS6, 23.50-1.50u.

    • Peter de Bruijn