Nijs vertrok na druk Zalm en Van Aartsen

Staatssecretaris Nijs (Onderwijs, VVD) is gisteren onder druk van de VVD-leiders Zalm en Van Aartsen afgetreden. Deze overtuigden haar ervan dat haar positie te zwak was geworden.

In VVD-kringen wordt het Eerste-Kamerlid (en hoogleraar bestuurskunde) Uri Rosenthal genoemd als de meest waarschijnlijke opvolger van Nijs.

Nijs stapte gisterenmiddag op nadat zij een dag eerder het debat over het vraaggesprek over haar slechte verhouding met minister Van der Hoeven (Onderwijs, CDA) dat zij aan het tijdschrift Nieuwe Revu had gegeven nog had overleefd. Als reden noemde Nijs ,,het feit dat anderen misbruik kunnen gaan maken van mijn verzwakte positie''.

Eerder op de dag was zij in overleg met vice-premier en partijleider Zalm en fractievoorzitter Van Aartsen tot die conclusie gekomen. Volgens Van Aartsen en Zalm was de situatie van Nijs onhoudbaar geworden omdat er geen ,,draagvlak'' meer was om door te gaan. Nijs zei op haar persconferentie dat zij vreesde dat ,,anderen'' misbruik zouden maken van haar verzwakte positie.

Van Aartsen en Zalm roemden de staatssecretaris om haar ,,dappere'' besluit. ,,Maar dingen gaan zoals ze gaan'', aldus Van Aartsen. Vice-premier Zalm zei het besluit van Nijs ,,te betreuren en te waarderen''. Hij sprak van een ,,minicrisis'' en zei dat hij aan het debat in de Kamer ,,geen goed gevoel'' had overgehouden. ,,Ze had drie jaar lang foutloos door het leven gemoeten, dat is bijna ondoenlijk en onmenselijk'' aldus vice-premier Zalm.

Van der Hoeven toonde zich aan het begin van de middag verrast over het besluit van Nijs alsnog af te treden. ,,Dat kwam als een donderslag bij heldere hemel'', aldus de minister. Ook premier Balkenende, die 's avonds in een debat met de Kamer het ontslag toelichtte, zei ,,verrast'' te zijn. ,,Maar we hebben het besluit te respecteren'', zei hij.

Met Rosenthal zouden de liberalen een ervaren crisismanager kunnen binnenhalen in het kabinet. Rosenthal zit sinds 1999 voor de VVD in de Eerste Kamer en is hoogleraar bestuurskunde in Leiden en directeur van het Crisis Onderzoeksteam (COT), dat betrokken is bij veel crisismanagement bij de overheid.

Bij de VVD circuleert ook de naam van Tweede-Kamerlid Clemens Cornielje. De voormalige onderwijsspecialist was al twee keer eerder in beeld voor het staatssecretariaat, maar werd zowel voor het eerste als het tweede kabinet-Balkenende door Zalm gepasseerd ten gunste van Nijs. Volgens bronnen bij de VVD neigt Van Aartsen naar ,,een man van buiten de fractie''.

De oppositiefracties in de Tweede Kamer verweten de VVD-top Nijs onder druk te hebben gezet om af te treden. Zij beschuldigden Van Aartsen ervan de minister, de premier en de Kamer te hebben geschoffeerd door dat buiten de normale parlementaire kanalen om te doen.