Leiders zoeken toevlucht in het klooster

Sea Island, Georgia, is dezer dagen de veiligste en meest geïsoleerde plek ter wereld. Afgezonderd van publiek en pers zijn de leiders van de machtigste industrielanden hier samen.

Vader en moeder Bush gingen er met vakantie na hun trouwen, en keerden er onlangs terug voor hun vijftigjarig huwelijk: The Cloister, het Klooster, een van Amerika's meest luxueuze hotels op het kleine Sea Island voor de kust van Georgia, is voor George W. Bush bekend terrein.

De naam van het complex, met zijn crèmekleurige muren en terracotta daken, kon niet beter gekozen zijn: veilig en afgezonderd. De Amerikaanse president ontvangt er dezer dagen de regeringsleiders en staatshoofden van de groep van acht machtigste industrielanden, de G8, voor hun jaarlijkse vergadering. De stealth summit, de Verborgen Top zoals hij al wordt genoemd, is ver van de bewoonde wereld. De meeste journalisten zitten 130 kilometer verderop in de kustplaats Savannah. Alsof de top in Amsterdam zou worden gehouden, met het perscentrum in Eindhoven.

Demonstraties van antiglobalisten zorgden de laatste jaren al voor grotere beveiliging, maar het tijdperk van terreur heeft de G8 pas echt veranderd. En ook hier is de openbaarheid een van de slachtoffers. Slechts een kleine minderheid van journalisten wordt op Sea Island toegelaten om uit de eerste hand te vernemen wat de leiders van de democratische wereld hebben besproken. Zij betreden, na een geescorteerde reis van twee uur, wat op dit moment een van veiligste en ontoegankelijkste plekken op de aardbol moet zijn.

Vanaf het strand voor The Cloister zijn op zee de verre contouren te zien van oorlogsbodems. Dichterbij varen de boten van de kustwacht, en onder de kustlijn opereren de Navy Seals, de elite-eenheden van de marine. Gevechtshelikopters en jachtvliegtuigen houden het luchtruim schoon in een straal van 100 kilometer, gesteund door vliegende radarstations. Wat toch nog mocht doordringen, is voer voor de mobiele luchtdoelraketten, die in de moerassen op het vasteland staan opgesteld. Sea Island en Savannah zien groen en blauw van de uniformen en zoemen van de Humvee's. Al met al zorgen naar schatting 30.000 man er voor dat de G8-leiders geen haar wordt gekrenkt. Als zij elkaars hand zouden vasthouden, vormden zij een cordon van ruim veertig kilometer.

Veiligheid en commercie komen samen bij Amerika's organisatie van de G8. Het weelderig groene Sea Island zelf is een bedrijf. In het begin van de vorige eeuw kocht automagnaat Howard Coffin het eiland, dat sindsdien in handen is van zijn dynastie. Tegenwoordig zwaait de vierde generatie er de scepter, in de persoon van ene Bill Jones de Derde. Het zand onder de voeten, hier aan de vloedlijn, is over de volle breedte van acht kilometer privé-bezit.

De commercie reikt verder. Het perscentrum in Savannah is gesponsord, en de journalist bereikt er zijn werkplek alleen via een mini-expo van de begunstigende bedrijven. Die werkplek moet worden gehuurd van Hargrove, een soort Halliburton van de evenementensector. Zevenhonderd dollar voor een stoel, een stuk van een bureau en een internetaansluiting. Wie onverhoopt een telefoonaansluiting nodig heeft, betaalt 590 dollar extra. Extra stoel? 250 dollar. Audiovisuele media, die meer ruimte en verbindingen vergen, betalen een veelvoud, zij het dat de prijzen inmiddels na een golf van protest zijn gehalveerd. Het doet denken aan 1998 toen de Britse regering-Blair de Ecofin-bijeenkomst van ministers van Financiën liet sponsoren door Nestlé. Na het afslaan van de zoveelste Kitkat-reep doopten de aanwezigen de vergadering maar om in Chocofin.

Commercie is hooguit vervelend, isolement is dodelijk. Zullen de organisatoren van topontmoetingen uiteindelijk een nieuwe balans weten te vinden tussen veiligheid en openbaarheid? Ondanks alle bezwaren zijn de omstandigheden van deze G8 beter dan die van vorig jaar in Evian, toen bangelijke Franse organisatoren nog hogere muren optrokken. Maar hoe dan ook, splendid isolation op eilandjes voor de kust, of in ontoegankelijke berggebieden zoals in Evian en twee jaar geleden in het Canadese Kananaskis, vergroot de afstand tussen politici en hun publiek. Kloosters, ook al zijn ze zo prachtig als Sea Island, zijn de oplossing niet.