Het voorprogramma

Pijnlijk werd gisteren tijdens het slotdebat voor de NOS-televisie in het Haagse café Dudok de rangorde van de nationale en de Europese politiek duidelijk. In het voorprogramma mochten vier Eurolijsttrekkers opdraven - Van den Berg (PvdA), Eurlings (CDA), Maaten (VVD) en Buitenweg (GroenLinks). Met een half oor luisterden de aanwezigen naar het viertal, dat enigszins plichtmatig zijn vaste punten naar voren bracht. Af en toe moesten de lijsttrekkers met stemverheffing spreken, want het geroezemoes in de zaal dreigde hen te overstemmen. Daarna werd het geleidelijk aan tijd voor de echte finale met de grote jongens uit Den Haag - zes heren, Femke Halsema van GroenLinks ontbrak ditmaal. Zeker, de fractieleiders uit de Tweede Kamer - Verhagen (CDA), Bos (PvdA), Van Aartsen (VVD), Marijnissen (SP), Herben (LPF) en Dittrich (D66) - lieten ook even hun licht schijnen over zaken als de Europese defensie en de Europese financiën. Maar waar de zaal echt ademloos naar luisterde waren de vinnige discussies over de merkwaardige val van staatssecretaris Nijs en de vraag of Nederland zijn militaire aanwezigheid in Zuid-Irak dient te verlengen of niet. Vooral Bos lag onder vuur, omdat zijn partij nog altijd niet wil aangeven of ze akkoord gaat met zo'n verlenging. ,,Waarom nu wachten, Wouter?'', riep Dittrich, die na lang aarzelen zelf net instemming met verlenging had betuigd. CDA-er Verhagen was milder voor Bos. Hij sprak zijn vertrouwen uit in een goede afloop. ,,Ik gun Bos die extra dag nadenken wel.''

Vertrekkend Europees Commissaris en voormalig VVD-leider Bolkestein, die de avond van commentaar voorzag, leefde op na het debat tussen de Nederlandse lijstrekkers. Hij zei zelfs graag de rol van de fractieleiders te hebben overgenomen. Want hij keek met veel plezier terug op met name de debatten met Jan Marijnissen.