Europa geen taboe tijdens verkiezingscampagne

Nationale thema's domineerden in de campagne voor de Europese verkiezingen. Maar toch ook thema's met een Europese component.

De Europese verkiezingscampagne van de afgelopen weken heeft één ding duidelijk gemaakt: thema's als werk, pensioenen, veiligheid, drugs en immigratie domineerden de debatten. Allemaal nationale thema's, maar de sleutel voor de oplossing ligt voor een deel in handen van de Europese Unie.

Wie zijn oor de afgelopen weken te luister legde in de theaterzaal van Almere, het plein in Coevoorden, het debatcentrum in Utrecht, het luxe hotel in Eindhoven of op de Rotterdamse markt stelde vast dat steeds meer nationale onderwerpen een Europese component hebben. De meeste kandidaten voor het Europees Parlement, die vandaag in Nederland worden gekozen, schroomden niet dat aan de burgers duidelijk te maken.

`Europa' was geen taboe zoals in andere landen. De groene europarlementariër Daniel Cohn-Bendit, een Duitse Fransman, beklaagde zich erover dat in Frankrijk en Duitsland tijdens de campagnes niet over Europa is gepraat. Maar van de partijen in Nederland kan dat niet gezegd worden. ,,Nederland is geen eiland. Bij het bestrijden van terroristen, drugscriminaliteit, vluchtelingenpolitiek, buitenlands beleid kan Europa veel meer doen'', zei Camiel Eurlings, de jonge CDA-lijsttrekker, waar hij ook kwam. En als je ziek bent, en de wachtlijst in Nederland wilt ontlopen, kun je in Duitsland of België geholpen worden. ,,Dat heeft Europa geregeld. En gratis pinnen ook.''

Maar hoever de bemoeizucht van de Europese Unie moet gaan – daarover verschilden de kandidaten soms heftig van mening. Een Europese buitenlandse politiek en een Europees asielbeleid, vindt ook PvdA-lijsttrekker Max van den Berg wenselijk. Maar de geroutineerde europarlementariër acht Nederland mans genoeg de drugsoverlast zelf op te lossen. ,,Daar hebben we Brussel niet voor nodig'', liet hij consequent tijdens zijn campagne weten.

Op dit punt was europarlementariër Jules Maaten, de VVD-lijsttrekker het met Van den Berg eens. ,,Gedogen is niet goed. We moeten kiezen tussen legaliseren van soft drugs of niet. In ieder geval kan Nederland dit heel goed zelf oplossen'', aldus Maaten. Maar het was een van de weinige punten waarop Maaten en Van den Berg het eens waren.

De klassieke links-rechts tegenstelling tussen politieke kandidaten domineerde de hele verkiezingscampagne, alsof paarse kabinetten nooit hadden bestaan. GroenLinks en de Socialistische Partij hekelden het Europa van het grootkapitaal en de euro. ,,Niet markt en munt, maar mensen en milieu staan bij ons centraal'', zei Kathalijne Buitenweg, nummer een van GroenLinks. Maar op de vragen hoe er meer banen geschapen moeten worden en hoe Europa concurrerender moet worden gemaakt, bleven ze het antwoord schuldig.

Bij Van den Berg waren werk, scholing, economische groei de belangrijkste issues die hij overal te berde bracht. Over het oplossen van de problemen verschilde hij met Maaten ingrijpend van mening. Of het nu ging om liberalisering van het spoor of energie, meer concurrentie bij de post, of het scheppen van werk – Van den Berg dicht de overheid in de economie een veel grotere invloed toe.

De PvdA heeft genoeg van de liberalisering van publieke diensten in Europa en Nederland. Ook moet de overheid veel meer geld in de bestrijding van jeugdwerkloosheid steken. Dat zijn nu net de linkse recepten waar de VVD weinig heil in ziet. Het aantal regels uit Brussel moet drastisch verminderd worden, zodat ondernemers in Europa weer kunnen ondernemen, zei Maaten. Er mogen niet nog meer banen naar Azië en Amerika verdwijnen. En hij hekelde het woud aan sociale regels ter bescherming van werknemers dat kleine bedrijven hindert personeel aan te nemen. Wie werk wil scheppen, moet zich achter de zogeheten `Lissabon-agenda' scharen voor economische en sociale hervormingen.

Een gepensioneerde havenarbeider in Rotterdam verwoordde wat veel burgers elders in het land ook te berde brachten. ,,Ik word doodziek van het lange geouwehoer. Kunnen we er nu eens niet keihard tegenaan gaan om de zaak op te bouwen. Als ik zie hoe slap we geworden zijn. Ik ben het meest bang dat ik zo meteen met een luier om in het oude-van-dagenhuis lig en er geen geld meer is voor `n zuster die me helpt'', riep de man geëmotioneerd.

Vergeleken met vijf jaar geleden ging de campagne voor deze Europese verkiezingen wel degelijk ergens over. Over meer of minder bemoeizucht van Brussel. Over hoe diep de overheid moet ingrijpen bij het scheppen van banen. Over de noodzaak van een nieuwe grondwet (GroenLinks, PvdA, D66). Maar als de Nederlandse bijdrage aan de Europese Unie niet vermindert, stemt de VVD tegen. Ook de vraag of Turkije bij Europa hoort hield politici en burgers bezig. De LPF vond als enige dat de Unie bij de Bosporus ophoudt. Toch kunnen de kandidaten praten als Brugman, menig burger blijkt ontevreden met `Brussel', laten opiniepeilers weten. Daar kunnen protestpartijen als Europa Transparant en de Partij voor de Dieren baat bij hebben.

    • Michèle de Waard