`Amerika heeft geen U-bocht gemaakt'

De indruk dat de Verenigde Staten het roer hebben omgegooid ten opzichte van de Verenigde Naties is onjuist, aldus Kim Holmes.

De Verenigde Staten hebben geen U-bocht gemaakt ten opzichte van de Verenigde Naties. Sinds president Bush in september 2002 de Algemene Vergadering uitdaagde consequenties te verbinden aan het negeren door Irak van talloze resoluties, staat de Amerikaanse regering in een permanente dialoog met de VN.

Dat zegt de Amerikaanse staatssecretaris van Buitenlandse zaken Kim Holmes. Hij heeft de laatste anderhalf jaar veel tijd besteed aan de betrekkingen tussen de regering-Bush en de volkerenorganisatie. Holmes zei gisteren in gesprek met deze krant dat het ,,een misverstand is dat wij op onze schreden ten opzichte van de Verenigde Naties zijn teruggekeerd''.

Volgens de Amerikaanse bewindsman was er ,,een verschil van mening tussen de Verenigde Staten (en haar coalitiepartners) met enkele Europese landen over Irak. Dat werd voorgesteld als een geschil tussen de Verenigde Staten en de Verenigde Naties, maar zo was het niet. Minister Powell, de president en ik hebben intensief overleg gepleegd met en binnen de VN''.

De staatssecretaris kan niet spreken over de houding van de regering-Bush ten opzichte van de Verenigde Naties en andere internationale organisaties vóór de presidentiële toespraak van september 2002. Toen werkte hij nog bij de Heritage Foundation, een conservatieve denktank in Washington.

Volgens Holmes is de eergisteren bereikte VN-resolutie over de toekomst van Irak een mijlpaal. In navolging van minister Powell verwacht hij niet dat snel meer buitenlandse troepen de `coalitie' komen helpen. ,,Wie wilde helpen doet dat al. Frankrijk en Duitsland zijn er nog steeds niet toe geneigd. Wij betreuren dat. Het is belangrijk dat de internationale gemeenschap solidariteit met het Iraakse volk laat zien om de krachten die met geweld democratie willen voorkomen te laten zien dat we niet zullen opgeven''.

De staatssecretaris hecht niet te veel waarde aan de bezwaren die de Koerden hebben geuit tegen de jongste Irak-resolutie. Hun wensen zijn alleen - en dan nog vaag - verwoord in de inleiding. Holmes: ,,Wij hebben steeds nauw contact gehouden met de Koerden en meenden dat zij de resolutie helemaal steunden. Enig politiek touwtrekken was overigens wel te verwachten. Wat er nu in de resolutie staat is het laatste woord niet.''

De VN-afgezant Brahimi, formateur van de huidige interim-regering in Irak, heeft gezegd dat zo veel mogelijk gevangenen uit de Abu Ghraib-gevangenis, waar Amerikaanse militairen zich hebben misdragen jegens Iraakse gevangenen, worden vrijgelaten vóórdat de soevereiniteit eind juni wordt overgedragen. Het Iraakse volk zou moeten worden overtuigd dat herhaling van de excessen uitgesloten is.

Staatssecretaris Holmes verwijst naar het Pentagon voor alle gevangenis-kwesties. Hij onderstreept wel dat de gevangenissen onder de Iraakse soevereiniteit zullen vallen. Een ander bewijs van die soevereiniteit is dat de Iraakse regering bepaalt hoe lang de coalitietroepen welkom zijn in Irak.

De Amerikaanse regering heeft op het ogenblik moeite in de Veiligheidsraad de resolutie vernieuwd te krijgen die haar uitzondert van de werking van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Washington kreeg die vrijwaring de twee voorgaande jaren. Dit jaar is er beduidend meer weerstand. De stemming is al verschillende keren uitgesteld. Op de vraag naar de stand van zaken zegt Holmes: ,,U bent mij één à twee dagen voor. We verkennen wat ons te doen staat. Meer kan ik er niet over zeggen.''

De Amerikaanse regering verheugt zich erover dat de internationale gemeenschap zich heeft herenigd rond de laatste Irak-resolutie. Zou het sluiten der rijen op het gebied van het Internationaal Strafhof (ICC) niet van een zelfde geest getuigen?

Holmes: ,,De Verenigde Staten zijn geen ondertekenaars van het Verdrag van Rome. Onze bezwaren hebben juridische en mondiale redenen die niets te maken hebben met Irak.''

Het toegenomen verzet tegen de Amerikaanse vrijstelling van de werking van het Strafhof schijnt wel met Irak te maken te hebben.

,,Irak motiveert bepaalde landen misschien politiek in hun verzet. Maar de diep gevoelde bezwaren tegen het Internationaal Strafhof bestonden al ten tijde van de regering-Clinton. Het Congres zou het verdrag nooit ratificeren. Wij hebben principieel bezwaar tegen universele rechtskracht van een verdrag waar we geen lid van zijn.''

Zouden de Verenigde Staten na het Abu Ghraib-schandaal niet veel vertrouwen kunnen herwinnen door zijn uitzonderingsstatus op internationaal juridisch gebied te beperken?

,,Wij hopen dat vertrouwen te herwinnen door niet alleen te erkennen dat we vernederd zijn en op te treden tegen de enkele plegers van deze wandaden, maar ook door de zaak tot op de bodem uit te zoeken in volledige transparantie. Als degenen die zeggen dat wij niet genoeg doen aan het vervolgen van de zaak, vinden dat dit een geknipte zaak voor het Internationaal Strafhof is, dan illustreren zij precies waar wij bang voor waren.''

Mensen die het Strafhof én de Verenigde Staten serieus nemen, zeggen dat Amerikanen niets te vrezen hebben van het Internationaal Strafhof omdat zij dit soort zaken diepgaand uitzoeken.

,,Dat hoor ik van veel van mijn Europese vrienden. Mijn Amerikaanse vrienden zeggen: wat is het probleem? Wij vervolgen die zaken. Daar hoef je geen lid van het Internationaal Strafhof voor te zijn.''

Wordt de Amerikaanse ambassade in Bagdad uw grootste in de wereld?

,,Ik meen van wel, al zal dat niet op de eerste dag zo zijn.''

De omvang van een ambassade weerspiegelt meestal het belang van een land. Is Irak het belangrijkste land in de wereld voor de Verenigde Staten?

,,Veel landen zijn belangrijk. Irak is belangrijk in het licht van de verantwoordelijkheden die wij er op ons hebben genomen namens de internationale gemeenschap.''

    • Marc Chavannes