Zorg zelf betalen laat vraag gelijk

Een eigen zorgbijdrage stimuleert patiënten niet om minder vaak een beroep te doen op zorgverleners. Dit concludeert de Raad voor Volksgezondheid en Zorg (RVZ) in een rapport over zorgconsumptie dat hij vanmiddag aan minister Hoogervorst van Volksgezondheid zou overhandigen.

Volgens de raad helpt een eigen bijdrage wel om de zorg betaalbaar te houden, maar niet om de zorgvraag te verminderen. Dit komt doordat artsen voor 80 procent bepalen wat voor behandeling of medicatie iemand ondergaat, en niet de patiënt zelf.

De RVZ, de belangrijkste adviseur van de regering over de organisatie van de gezondheidszorg, onderzocht of in Nederland in het algemeen sprake is van overconsumptie. Voorzitter F. Sanders van de RVZ zegt dat dit niet het geval is. In vergelijking met andere landen raadplegen Nederlanders minder vaak een arts, het aantal specialistische verrichtingen is lager dan in de meeste Westerse landen en het aantal ziekenhuisopnames per hoofd van de bevolking daalt.

Wel is op bepaalde gebieden sprake van overconsumptie. Zo kent Nederland het hoogste aantal bypassoperaties per 100.000 inwoners. Ook schrijven huisartsen vaker antibiotica en maagmiddelen voor dan de richtlijnen voorschrijven. Het aantal knievervangingen en blindedarmoperaties is daarentegen laag in vergelijking met naburige landen. De raad adviseert dat als de regering de zorgconsumptie wil terugdringen, dit via de artsen moet gebeuren en niet via patiënten. Verzekeraars zouden binnenkort van artsen kunnen eisen dat zij zich beter aan de richtlijnen houden.

Ook bestaan binnen Nederland grote regionale verschillen in het gebruik van zorg. Die hebben te maken met de mate waarin huisartsen doorverwijzen naar het ziekenhuis, en met de wijze waarop de specialist zijn vak uitoefent. Zo heeft een patiënt in het ene ziekenhuis dertig keer meer kans dat zijn galblaas wordt verwijderd dan in het andere. Bij lage rugpijn heeft een inwoner van Hoogeveen honderd keer meer kans om in het ziekenhuis terecht te komen dan een inwoner van Eindhoven. De cijfers zijn gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht. Uit onderzoek blijkt dat in regio's waarin meer zorg wordt verleend de gezondheid van de inwoners niet beter is dan in andere gebieden. Het gebruik van zorg – deels door vergrijzing en technologische vernieuwing – stijgt snel, oordeelt de raad.