Zonder vooroordelen op pad

Sommige beroepen hebben hun imago niet mee. Een kijkje in de wereld van de deurwaarder. ,,Mensen zien meestal alleen de negatieve kant van wat ik doe.''

Een deurwaarder herkennen mensen van verre, zegt Ton Paijmans (38), mede-eigenaar van gerechtsdeurwaarders-incassobureau Van der Vlies & Paijmans in 's-Hertogenbosch. ,,Vreemden in colbert met paperassen onder de arm kom je niet vaak tegen in een woonwijk. De link is al snel gelegd.''

Eén dag per week gaat Paijmans ,,op route''. Hij belt aan bij zo'n veertig tot vijftig voordeuren tussen Boxmeer en Geertruidenberg, met de volgende mededeling: ik ben deurwaarder, bedrijf X meent een vordering op u te hebben, u wordt dan en dan bij de rechter verwacht, dit zijn uw plichten en dat zijn de gevolgen als u ze niet nakomt. Ook komt het voor dat hij een huis moet ontruimen, onder het toeziend oog van de politie. ,,Vooral dat laatste kan tot boze reacties leiden. Al valt het in de praktijk mee; in twaalf jaar heb ik zes keer om bijstand moeten vragen.''

Het beroep deurwaarder heeft ,,een kwade reuk'', vindt Paijmans. `U zult het wel druk hebben', krijgt hij vaak tijdens verjaardagen en recepties te horen. Of: `deurwaarder? Ja, dát kan natuurlijk ook'. ,,Mensen zien meestal alleen de negatieve kant van wat ik doe. Zij realiseren zich niet dat ik ervoor zorg dat het geld binnenstroomt. Dat ik opdrachtgevers en debiteuren van advies voorzie. En dat ik best bereid ben om een regeling te treffen als iemand in financiële nood zit. De verscheidenheid aan mensen maakt het werk afwisselend. Een afgewikkelde zaak geeft veel voldoening. En de meeste debiteuren hebben een goed gevoel voor humor, hoe penibel hun situatie ook is.''

Net als veel van zijn collega's heeft Paijmans niet uit overtuiging voor het deurwaarderschap gekozen. Aanvankelijk wilde hij rechter worden, maar tijdens de recessie, begin jaren negentig, lagen de banen niet voor het oprapen. ,,Als pas afgestudeerde jurist was ik tot alles bereid – ik heb een aantal open sollicitaties rondgestuurd.'' Zijn huidige compagnon Van der Vlies was een van de eersten die op zijn brief reageerde. Paijmans volgde een opleiding kandidaat-deurwaarder en werd in 2001 bij koninklijk besluit tot deurwaarder benoemd.

Probeert hij zich als onheilsbode in de schuldenaars in te leven? ,,Ja, ik ben ook een mens! Ik besef dat het vaak om erfenissen uit het verleden gaat. Iemand heeft in tijden van voorspoed een lening tegen woekerrente afgesloten en wordt buiten zijn schuld werkloos. Hij schuift zijn huur steeds verder voor zich uit – tot het niet meer gaat.'' Het valt Paijmans op dat mensen steeds vaker leningen afsluiten om in hun basisbehoeften te kunnen voorzien. ,,De andere kant is dat er ook in tijden van recessie veel luxegoederen worden aangeschaft. Een struisvogelmentaliteit noem ik dat: bestellen, de acceptgiro's ongeopend laten en hopen dat het overwaait.''

De excuses die hij te horen krijgt zijn legio. Van `de badkamertegels zijn scheef gelegd, dus ik betaal ze niet' tot `die televisie mag u niet meenemen, want hij is van mijn man en wij zijn op huwelijkse voorwaarden getrouwd'. Het vergt, vindt Paijmans, veel mensenkennis om snel te kunnen reageren. ,,Maar meestal zie ik meteen wat voor vlees ik in de kuip heb.'' Met nadruk: ,,En daarbij bezondig ik mij nóóit aan vooroordelen over een wijk of maatschappelijke klasse. Ik ga blanco op stap en merk wel wat ik tegenkom. Een villawijk of een achterstandsbuurt – het is mij om het even.''

Als hij niet op route is, voert Paijmans gesprekken op de zaak met opdrachtgevers en debiteuren. Op die manier beoordeelt hij of de opdrachten die hij krijgt uitvoerbaar zijn (,,van een kale kip kun je niet plukken''). Ook controleert hij of debiteuren op het opgegeven adres wonen, zodat de rechtsgang niet onnodig wordt vertraagd. Het zijn volgens Paijmans minder bekende aspecten van zijn vak, waarvan het belang in brede kring onderschat wordt. ,,De overheid heeft aangekondigd dat zij in de toekomst op de dagvaarding per post wil overstappen, waardoor de adviserende en controlerende taken van de deurwaarder komen te vervallen. Zo'n ingreep zou niet alleen tot een verschraling van mijn werk leiden, maar ook tot een verschraling van de rechtszekerheid. Ik houd mijn hart vast.''

Dit is een rubriek over beroepen met een negatief imago. Volgende week: de slachter