VS geven memo's martelen niet vrij

De regering-Bush weigert de deze week uitgelekte memo's over martelen te overhandigen aan het Congres. In die memo's geven juristen van het ministerie van Justitie het advies dat marteling van gevangenen onder bepaalde voorwaarde niet in strijd is met Amerikaans en internationaal recht.

De weigering van minister van Justitie John Ashcroft om de memo's aan de Senaatscommissie voor justitie te geven leidde gisteren tot een scherpe woordenwisseling van Democratische leden van die commissie met de minister. Volgens senator Joseph Biden zou zijn weigering zonder duidelijke grond een geval van ,,contempt of Congress'' kunnen opleveren. Op `belediging van het Congres' staat een straf van maximaal een jaar gevangenis.

Ashcroft hield vol dat hij en andere leden van de regering de vrijheid moeten hebben de president te adviseren in beslotenheid. Hij zei ook dat noch de president noch hij opdrachten had gegeven die hadden geleid tot de in de Iraakse Abu Ghraib-gevangenis ontdekte martelingen. ,,Deze regering verwerpt marteling'', aldus Ashcroft.

De kwestie van de juridische adviezen over toegestane marteling heeft het Abu Ghraib-schandaal weer naar de voorpagina's van de Amerikaanse kranten gedreven. De uitgelekte memo's beschreven ,,omstandigheden waaronder strafbaar gedrag niet onwettig'' zou kunnen zijn. Op gronden van nationale veiligheid zou de president als opperbevelhebber door het Congres aangenomen wetten over de bescherming van gevangenen naast zich neer kunnnen leggen.

De Amerikaanse regering heeft zich verdedigd door te zeggen dat het `slechts adviezen' zijn. `Abu Ghraib' was een uitwas en allerminst aangemoedigd of gesanctioneerd, aldus Ashcroft. Senator Edward Kennedy zei echter: ,,Dat is wat je krijgt als je zulke memo's in omloop brengt.''

Volgens de adviezen is er geen sprake van marteling als de ondervrager, die druk uitoefent door middel van verschillende omstreden technieken, er van overtuigd is dat de gevangene geen blijvende mentale schade wordt toegebracht. Volgens een woordvoerder van het Witte Huis houden de Verenigde Staten zich aan de Verdragen van Genève.

De memo's zouden oorspronkelijk zijn geschreven voor de gevangenen uit de oorlog in Afghanistan die de Verenigde Staten op hun basis in Guantánamo Bay op Cuba gevangen houden. Later zijn de zelfde uitgangspunten toegepast op Iraakse gevangenen in Amerikaanse detentie in Irak.

Volgens The Wall Street Journal, die begin deze week als eerste berichtte over de memoranda, is er over de vraag of er in enige mate mag worden gemarteld in het kader van de oorlog tegen het terrorisme, een verschil van mening tussen enerzijds juristen en beroepsmilitairen op het Pentagon en andere ministeries en anderzijds de politieke leiding.