Kijk ons eens genuanceerd zijn

Zij is een alcoholiste die haar post niet openmaakt. Hij is een uit Iran gevluchte straatveger. Wie verdient de sympathie van de kijker? De Amerikaanse film House of Sand and Fog is zo opgezet dat die vraag niet te beantwoorden is. Als je eindelijk voor de een hebt gekozen, gebeurt er iets waardoor de ander toch weer aan de winnende hand raakt. De redenen daarvoor zijn niet allemaal van hetzelfde niveau, en in een rechtszaak zouden sommigen er niet toe mogen doen, maar omdat dit een film is, krijgen ook minder fraaie motieven een kans. Zo kan bijvoorbeeld het feit dat Kathy gespeeld wordt door Jennifer Connelly de weegschaal aan haar kant een flink stuk verzwaren; zelfs als ze drie dagen in haar auto heeft geslapen ziet ze er nog uit als een engel.

House of Sand and Fog is het regiedebuut van Vadim Perelman, een in Kiev geboren Canadees die zich bekwaamde in het maken van reclamefilms en door het boek House of Sand and Fog van André Dubus III zo gegrepen raakte dat hij er een speelfilm van móest maken.

De strijd gaat in House of Sand and Fog om het huis uit de titel. Kathy is eruit gezet omdat ze een bepaalde belasting niet heeft betaald. Die blijkt ze uiteindelijk terecht niet betaald te hebben, maar dan is het huis door de staat al geveild en gekocht door de wegwerker, die het wil opknappen en voor veel meer geld wil doorverkopen. Hij is een gevluchte Iraanse kolonel die er genoeg van heeft straten asfalteren en benzine verkopen. Bovendien doet het huis hem denken aan zijn vroegere zomerverblijf aan de Kaspische zee. Maar Kathy erfde het weer van haar vader, die er dertig jaar voor krom lag.

Het is in House of Sand and Fog onmogelijk partij te kiezen. Je zou dit als een verdienste van de film kunnen zien, en van de trefzekere regie van Perelman, zeker omdat je na een paar minuten al wordt gedwongen te bedenken dat je dit in de meeste Amerikaanse films niet hoeft. Maar vreugde daarover wordt in de kiem gesmoord door de opzichtige manier waarop het gebeurt: kijk ons eens genuanceerd zijn. Jammer is bovendien dat de film naar het einde toe toch een oplossing wil forceren en daarvoor naar nogal overdreven middelen grijpt. Huilen verzekerd, maar bevrediging, nee.

De film doet uiteindelijk toch wel vaak denken aan andere Amerikaanse films die vooral de sombere pretentie hebben boven het simpele good guys vs bad guys verhaaltje uit te stijgen – en dat zijn er ook nogal wat. Mystic River bijvoorbeeld en 21 Grams, of, iets langer geleden, In the Bedroom. De acteurs die dit soort antihelden en antischurken spelen worden vaak gelauwerd. Voor hun spel in House of Sand and Fog kregen Ben Kingsley (de kolonel) en Shohreh Aghdashloo (zijn vrouw) een Oscarnominatie. Ben Kingsley had daarbij de eer dat André Dubus tijdens het schrijven van het boek deze acteur al in gedachten had. Hij was de Iraanse kolonel dus al.

House of Sand and Fog. Regie: Vadim Perelman. Met: Ben Kingsley, Jennifer Connelly. In: 15 bioscopen.