Geest van Reagan heerst op G8

Nu Japan uitbundig groeit, is de eurozone het sleepanker van de wereldeconomie. President Bush laat dat tijdens de G8-top op Sea Island voor de kust van Georgia niet na te benadrukken.

De Japanse premier Koizumi krijgt vandaag wat zijn voorgangers tien jaar lang hebben moeten ontberen: een compliment van de Amerikaanse president over de economie van zijn land. Japan is na een stagnatie die de gehele jaren negentig van de vorige, en de eerst jaren van de nieuwe eeuw in beslag nam, eindelijk uit het dal gekropen. De economie groeit naar verwachting met iets meer dan 3 procent. Eindelijk is Japan niet meer het sleepanker van de wereldeconomie, maar een van de trekkers.

En dus deelt de Amerikaanse president Bush vandaag, tijdens de eerste plenaire vergadering van de regeringsleiders van de acht belangrijkste industrielanden (G8) zijn complimenten uit aan Koizumi. Bush onderstreept, volgens een hoge Amerikaanse regeringsfunctionaris, dat de wereldeconomie in 2004 en 2005 een buitengewoon gunstige periode doormaakt – het worden de beste twee achtereenvolgende jaren sinds de jaren zeventig. Mede dankzij Japan, maar ook gunstige groei in de Verenigde Staten zelf, de G8-leden Canada, Rusland en het Verenigd Koninkrijk en belangrijke opkomende markten als China en India. En ondanks de eurozone, die al blij mag zijn als de groei dit jaar 1,7 procent bedraagt.

Japan is niet langer de laagste in de economische pikorde binnen de G8. Die rol is nu voor het eerst weggelegd voor de eurozone-landen, die ironisch genoeg het uitbundigst vertegenwoordigd zijn in het G8-overleg. Rond de tafel zitten niet alleen Italië, Duitsland en Frankrijk, maar ook de Italiaanse voorzitter van de Europese Commissie Prodi en de halfjaarlijkse Ierse voorzitter van de EU, premier Ahern.

Tijdens de sessie over de toestand van de wereldeconomie zal de helft van de aanwezigen zodoende deemoedig moeten zwijgen, terwijl gastheer Bush hoog opgeeft van de Amerikaanse prestaties. De president benadrukt, volgens regeringsfunctionarissen, in de vergadering, vooral het effect van de belastingverlagingen in de VS, die het land cumulatief een groei van een extra 4 procent hebben bezorgd. In de week dat de natie rouwt om de overleden ex-president Ronald Reagan, onderstreept Bush het succes van zijn eigen versie van Reaganomics, de scherpe belastingverlagingen die de VS begin jaren tachtig ook al uit het slop hielpen.

Hoe gaat de eurozone om met zijn nieuwe status als achterblijver? Bush zelf heeft daar wel ideeën over. De president stelt, aldus een hoge financiële functionaris van het Witte Huis, dat de G8 een leidende rol zal moeten spelen bij het bevorderen van hervormingen van de arbeids- en productmarkten. ,,De goede vooruitzichten voor de wereldeconomie geven daartoe een kans, die niet moet worden verkwanseld, aldus de functionaris. ,,Andere wereldleiders zullen worden aangemoedigd daartoe stappen te nemen, ook als die politiek niet populair zijn.''

Nu wordt de noodzaak voor hervormingen al een tijdje officieel onderkend. De EU zelf heeft de Lissabon-agenda, die Europa in een decennium tot een van de meest dynamische economieën moet maken. En in G8-verband wordt al een tijd lang de `Agenda voor groei' gehanteerd – een leidraad die anderhalf jaar geleden door de Amerikanen werd ingebracht.

Pikant is dat die Agenda voor Groei destijds een Amerikaans tegenwicht was voor de kritiek die de Europeanen op de VS hadden. Het forse tekort op de Amerikaanse betalingsbalans zuigt wereldwijd besparingen naar de VS toe. Nu er door de lastenverlichting van Bush ook een fors begrotingstekort in de VS is ontstaan, dreigt het resulterende Amerikaanse `tweelingtekort' de wereldeconomie nog verder uit balans te brengen. De impliciete waarschuwing daarvoor schopte het tot officiële G7-verklaringen (G8-lid Rusland doet in financiële besprekingen niet mee), maar alleen omdat de Amerikanen daar hun Agenda voor Groei voor terugkregen.

Daarmee zitten de verhoudingen nog steeds vast: simpel gezegd wijten de Amerikanen hun tekort aan het feit dat Europa niet genoeg consumeert, en verwijten de Europeanen de VS dat die boven hun stand leven en juist te veel uitgeven.

Wie groeit, heeft echter gelijk – en zo lang de Amerikaanse economische explosie duurt, zo lang heeft dat land in de G8 de overhand in het economische dossier. Met Bush' moderne versie van Reaganomics regeert de overleden oud-president deze week letterlijk over zijn graf heen. Het moet voor de Europeanen extra wrang zijn te horen wiens beeltenis juist gisteren is voorgesteld om voortaan het biljet van 10 dollar te sieren: die van Ronald Reagan.