Antonio slaat zijn vrouw. En hij houdt van haar

Is de liefde niet mooi? Je wilt de maan wel voor iemand uit de hemel plukken. Je wilt je ogen wel aan iemand schenken om hem of haar de wereld net zo rozerood te laten zien als jij.

De Spaanse film Te doy mis ojos (Take My Eyes) deelt zijn blik op een heel andere manier met de toeschouwer. Regisseuse en scenarioschrijfster Icíar Bolaín (1967) zocht voor haar derde speelfilmregie (na Hola, estas sola? en Flores de otro mundo, die geen van beide in Nedreland zijn uitgebracht) de schaduwzijde van de liefde op en vond haar meest vernietigende kant in de liefde die kwetst, de liefde die kwelt, de liefde die ketent.

Antonio slaat zijn vrouw. En hij houdt van haar. Pilar houdt ook van haar man. Ze vlucht. En keert steeds weer bij hem terug. Hij belooft beterschap. Zij gelooft dat. Hoopt dat.

Hun leven is niet zwart of wit. En alle talloze grijstinten van begrip en uitleg werden door Bolaín zachtjes roze en rood gekleurd. Haar film wil niet oordelen, niet verklaren, maar pijnlijk verbazing delen.

Er zijn onderzoeken die zeggen dat een op de vier vrouwen in haar leven met een gewelddadige partner te maken krijgt. Er zijn onderzoeken die berekenen dat in de Verenigde Staten elke vier seconden wel een vrouw geslagen wordt. En dat slechts vijf procent van hen de hulp van politie of hulpverlening inroept. In Spanje doen jaarlijks 50.000 vrouwen aangifte van mishandeling door hun echtgenoot. Elke week sterft er een aan de gevolgen ervan.

Het feit trok de aandacht van hulporganisatie Amnesty International. Vorige week werd bekend dat de Spaanse regering zelfs een speciale wet in voorbereiding heeft die huiselijk geweld extra streng moet aanpakken. Te doy mis ojos was in Spanje dan ook een behoorlijk explosieve film, die door meer dan een miljoen mensen werd bezocht en zeven Goya's, de Spaanse equivalent van onze Gouden Kalveren, won.

Des te meer valt het op hoe fijngevoelig Bolaín de relatie tussen Antonio en Pilar onderzoekt, hoe ingetogen zij die vormgeeft. Er zijn clichés: hij is een opvliegende macho, zij een flinterdun vogeltje. Er zijn dingen om je aan te ergeren omdat je als publiek beter weet: zoals hij steeds in dezelfde fouten vervalt en zij er steeds weer in trapt.

En er zijn al die situaties waarin je gedwongen wordt om je net zo machteloos te voelen als hij, net zo met zichzelf bezig als haar moeder, net zo passief behulpzaam als haar zus, net zo kortstondig dapper als zij.

Bolaín is bijna afwezig als regisseuse. Ze dwingt haar acteurs tot naturel, bijna terloops, haast geïmproviseerd spel. Daarin verraadt zich haar achtergrond als actrice, onder meer in Het stenen vlot van George Sluizer en Land and Freedom van de meester van het Britse kitchen sink-drama Ken Loach.

Halverwege Te doy mis ojos zit een groep mannen bijeen om onder leiding van een therapeut over hun agressieve gedrag te praten. Het zijn starre, bange mannen. Het is bijna vormingstheater. Het is makkelijk om ze belachelijk te vinden. De een houdt zijn zonnebril op. De ander ziet niets verkeerds in een corrigerende tik. Weer een ander zegt dat het allemaal door die geëmancipeerde vrouwen komt. Het is ongemakkelijk hoeveel gelijk ze in hun eigen microkosmos hebben.

Het is weer helemaal opnieuw bevrijdend om te ervaren hoe verkeerd ze het zien, terwijl je het even met hun ogen hebt moeten bekijken. Tot ver in de loop der gebeurtenissen laat Te doy mis ojos je in onzekerheid wiens gezichtspunt je nu in moet nemen. Met feilloze precisie laat de film je twijfelen aan zijn eigen einde.

Te doy mis ojos (Take my Eyes). Regie: Icíar Bolaín. Met: Laia Marul, Luis Tosar, Candela Peña, Rosa María Sardà, Kiti Manver, Sergi Calleja, Elisabet Gelabert. In: 8 bioscopen.