Uitbreiding Vredespaleis door Wilford

Het Vredespaleis in Den Haag, een neogotisch gebouw uit 1913 van de Fransman Louis Cordonnier, krijgt een aanzienlijke uitbreiding naar een ontwerp van de Engelse architect Michael Wilford. Gisteren presenteerden hij en het samenwerkende Nederlandse bureau BD Architectuur het ontwerp aan koningin Beatrix, die een symposium bijwoonde ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de Carnegie Foundation, die evenals het Internationaal Gerechtshof in het Vredespaleis zetelt. De uitbreiding, die in 2006 klaar moet zijn, zal 25 miljoen euro kosten en wordt door het ministerie van Buitenlandse Zaken betaald.

Onder aansporing van koningin Wilhelmina was de tot Amerikaanse tycoon uitgegroeide Schotse immigrant Andrew Carnegie (1835-1919) bereid de vrede op aarde te bevorderen door anderhalf miljoen dollar te doneren voor de bouw van het Vredespaleis. Twee van zijn nazaten woonden gisteren de eeuwviering bij, evenals oud-CDA-minister van Buitenlandse Zaken Van den Broek, die voorstelde een standbeeld voor Mandela bij het Vredespaleis te plaatsen.

Wilfords achtduizend vierkante meter grote ontwerp is een ingetogen ensemble van geometrische vormen: twee driehoeken, een lange smalle rechthoek en een ovaal. De ovaal is een auditorium met 250 tot 350 plaatsen en een glazen wand rondom achter hoge lamellen. De driehoeken zijn de nieuwe leeszaal, die als een bijna zwevende vleugel de verbinding vormt met het paleis, en een balkon dat daarin zweeft en met één puntje de buitengevel doorboort. Met de uitbreiding krijgt de bibliotheek 22 kilometer boekenplanken in plaats van de huidige 15. In de lange balk zitten kantoren, boekopslag en een drie verdiepingen hoge foyer. Ovaal en driehoeken worden bekleed met roestvrij staal op zink; het lange rechte deel is van baksteen. ,,Ik wilde een uitbreiding ontwerpen die zelf karakter heeft, maar niet concurreert met het hoofdgebouw'', zegt Wilford, die ook de Britse ambassade in Berlijn bouwt.

De nieuwbouw komt op de plaats van de allereerste uitbreiding, die al uit eind jaren twintig dateert en die ontworpen werd door Van der Steur, tevens ontwerper van Museum Boijmans. Intussen zijn er in de jaren zeventig en medio jaren negentig opnieuw uitbreidingen geweest.

Michael Wilford is jarenlang de compagnon geweest van de bekende Engelse postmodernist 'big Jim' Stirling. Samen tekenden zij onder andere het moderne kunstmuseum van Stuttgart en de uitbreiding van de Tate Gallery in Londen. Na het plotselinge overlijden van Stirling enige jaren geleden heeft hij het bureau voortgezet, nu in samenwerking met de Duitse firma van Manuel Schupp. Net als Stirling is Wilford een liefhebber van sokken in sprekende kleuren; gisteren had hij bij de presentatie aan de koningin knalrode gekozen.

Twee jaar geleden is een ingrijpende, vijf jaar durende restauratie van het Vredespaleis, ook door BD Architectuur, afgerond voor een bedrag van 10 miljoen gulden. Toen de restauratie al gaande was werd het gebouw aangemerkt als rijksmonument. Het gebouw heeft zijn sfeer behouden, tot en met de brokaten wandbekleding en de boekenkasten met keurige groene geplooide gordijntjes. In de twaalf meter hoge houten zolder is een stalen `vlonder' gelegd waarop meer kantoren konden worden gebouwd; deze constructie staat geheel los van het houten dak, dat door zo'n lichte staalconstructie wordt ondersteund dat je bij storm de kap kunt zien wiegen.

Het Vredespaleis was ondanks zijn amorfe neotraditionele stijl in veel opzichten zijn tijd vooruit. Zo had het volledig natuurlijke ventilatie en werd hierin ook het toen nieuwe materiaal beton toegepast. De verwarming werd op kolen gestookt, die via een eigen spoorbaantje in de kelder werd aangeleverd. De liften naar de kantoren op zolder zijn ingebouwd in de voormalige schoorstenen.