Het rode boekje van de vakbond

Een gewaarschuwd minister telt voor twee.

Zo niet A. de Geus (CDA), minister van Sociale Zaken. Hij vervalt toch niet in de fout van zijn voorganger W. Vermeend (PvdA) of van zijn huidige kabinetscollega G. Zalm (Financiën, VVD)?

De Geus verspreidde vorige week een fraai overzicht met de collectieve arbeidsovereenkomsten die tot nu toe voor 2004 zijn afgesloten. Aan de hand van de uitkomsten van de CAO's toetst de minister of werkgevers en werknemers zich eigenlijk wel houden aan het loonmatigingsakkoord van 18 november 2003. Dat is meer dan een theoretische exercitie, al is het Najaarsakkoord met zoveel woorden opgezegd door zowel het kabinet als de vakbonden.

De Geus telde 48 CAO-akkoorden, waarvan overigens maar 21 onder de werking van het matigingsakkoord vallen: de rest was eerder afgesloten of vertraagd. De 21 getoetste CAO's zijn niet representatief voor alle CAO's, zegt de minister. Maar toch: de gemiddelde loonstijging is niet nul, maar 0,2 procent.

Schande. Daar gaat de economie. Wie veroorzaakt dit onheil? Sommige ondernemingen geven hun personeel geen CAO-verhoging, maar wel een eenmalige uitkering die afhankelijk is van het resultaat. Maar, zegt De Geus, soms heeft die uitkering een gegarandeerd karakter. Da's een loonstijging. Kassa. En wie zijn deze slechteriken? Staalbedrijf Corus, Unilever, KPN en de contractcateraars.

Zou de minister werkgeversorganisatie VNO-NCW al een boze brief hebben geschreven, zoals die van 16 maart, waarin hij ,,enorme beloningsstijgingen aan de top van de ondernemingen'' hekelde?

De openheid van De Geus lijkt wel naming & shaming. Noem namen, publiceer desnoods foto's en laat de betrokkenen zich dusdanig schamen dat zij hun gewraakte gedrag staken. Het paarse kabinet heeft dat bijvoorbeeld geprobeerd door vergaande openheid te eisen over de publicatie van de beloning van topmanagers.

Openheid zou toplui leren. Iedereen zou hun exhibitionistische zelfverrijking zien. Hun echtgenotes zouden zich in hun dorp niet meer op straat durven vertonen. Nee, met het schrikbeeld van openbaarheid zou een topmanager kiezen voor een extra boterham met tevredenheid.

Helaas. Openheid drukt geen beloningen, bleek rap, het zorgt eerder voor een versnelling van de groei doordat achterblijvers haasje-over spelen met beter betaalden. Nu de sociale onrust broeit, wordt het overzicht van De Geus van de CAO-stijgers het geliefde rode boekje van de vakbond: iedereen wil bovenaan staan.