`We gaan niet onze hand ophouden'

Na het mislukken van het kabinet van Mirna Louisa-Godett krijgt Etienne Ys een tweede kans om als premier de Antillen uit het slop te tillen. Hij wil graag hulp van Nederland, maar ,,we gaan niet onze hand ophouden''.

De nieuwe Antilliaanse premier Etienne Ys hoopt dat de Nederlandse regering erkent dat de Antillen de vele en grote problemen waar het land voor staat niet alleen aan kunnen. ,,Maar we wachten niet op Nederland. We hebben een eigen verantwoordelijkheid'', zegt Ys, die lid is van de Partido Antias Restrukturá (PAR).

Afgelopen donderdag is het kabinet-Ys II beëdigd. Grote verrassingen zijn er niet. De meeste ministers zaten al in het afgetreden kabinet van Mirna Louisa-Godett (juli 2003-mei 2004), of in het eerste kabinet-Ys (maart 2002-juli 2003). Het regeerakkoord staat vol ambitieuze plannen, waarvan het merendeel twee jaar geleden al door het eerste kabinet-Ys werd gelanceerd.

Van de goede voornemens van toen is weinig terechtgekomen. Toch gelooft Ys dat de politieke onwil van zijn toenmalige (en huidige) regeringspartners, om bijvoorbeeld de schuldenproblematiek aan te pakken, zich niet zal herhalen. ,,In het regeerakkoord is het nu duidelijker geformuleerd dan toen. De tekst laat weinig ruimte voor misverstanden en alle partijen hebben zich daaraan gecommitteerd. Ze kunnen er niet onderuit'', zegt de premier.

Het verschil met twee jaar geleden, zegt Ys, is dat er nu een onafhankelijke commissie van topambtenaren wordt ingesteld, dat de Centrale Bank elke drie maanden voortgangsrapportages zal maken over de financiële stand van zaken en dat er regelmatig gesproken zal worden met de sociale partners (werknemers- en werkgeversorganisaties). Op die manier hoopt de nieuwe minister-president te bewerkstelligen dat alle betrokken partijen zich samen verantwoordelijk voelen voor het oplossen van de problemen.

Die gedeelde verantwoordelijkheid verwacht Ys ook van Nederland. ,,De financiën moeten op orde zijn. Daarom hebben we ook afspraken over de maximale begrotingstekorten conform de aanbevelingen van de commissie Schuldenproblematiek'', zegt hij. ,,Maar de criminaliteit en de daaraan gerelateerde armoede zijn te groot om alleen in nationaal verband te kunnen oplossen.'' Hij hoopt dat Nederland de bereidheid heeft om de problemen gezamenlijk aan te pakken. ,,Als we samen willen praten, wordt het begrip `hulp' niet meer gezien als `handje ophouden'. Het begrip `samen' staat dan voorop. Als daar geld voor nodig is en dat geld er komt, is dat mooi meegenomen, maar met belangrijke zaken als de kustradar tegen drugsaanlandingen en armoedebestrijding kunnen we niet wachten op Nederland. Dan beginnen we maar minder uitgebreid.''

Ys weet nog niet wanneer hij een kennismakingsbezoek aan de Nederlandse regering gaat afleggen. ,,Eerst moet het regeerakkoord worden uitgewerkt tot een regeerprogramma. Dat moet voor 1 juli klaar zijn.'' Voorop staan de bestrijding van de armoede en de criminaliteit. Het nieuwe kabinet heeft haast. Over anderhalf jaar zijn er alweer verkiezingen. Dan moet de bevolking het gevoel hebben dat dit kabinet serieus werkt aan bestrijding van de armoede en de sterk toegenomen criminaliteit op de eilanden.

De ervaringen van Ys' partij, de PAR, met Nederland zijn tot nu toe niet al te gunstig. Eerdere kabinettten onder PAR-signatuur (van 1994 tot 1998 en van 1999 tot 2002) trachtten ook drastische bezuinigingsoperaties uit te voeren. De PAR verwijt Nederland dat de beloofde financiële steun steeds te laat kwam – vooral door de bureaucratische spelregels – en te weinig was om de Antilliaanse kiezers vertrouwen in de PAR-regeringen te geven.

Bij de eilandsraadverkiezingen van vorig jaar werd de PAR daarvoor afgestraft, ten gunste van de partij Frente Obrero Liberashon (FOL). Omdat FOL-partijleider Anthony Godett verwikkeld was in een juridisch proces wegens verdenking van corruptie, maakte hij zijn zus Mirna Louisa-Godett premier. Dit kabinet, dat zich van incident naar incident sleepte, heeft nog geen jaar geregeerd.

De nieuwe regering-Ys steunt op 15 van de 22 zetels in het Antilliaanse parlement, de Staten. Het gaat om drie partijen op Curaçao: de PAR (4 zetels), de christelijke volkspartij PNP (3), de vakbondspartij PLKP (2). Andere partijen die het kabinet ondersteunen zijn de Bonaireaanse UPB (2), de DP Sint Maarten (2), de Sabaanse WIPM (1) en de DP Statia van Sint Eustatius (1 zetel). Met de vorming van het kabinet is Ys er nog niet: ook op eilandsniveau moet er nog een coalitie worden gevormd. Als die onderhandelingen spaak lopen, heeft dat zijn weerslag op het nieuwe kabinet. Ys wil daarover niet somber zijn: ,,We hopen dat het goed loopt. Ik ga niet vooruitlopen op een doemscenario.''