Natte noten

,,Water speelt een belangrijke rol in Wet Snow, in al zijn verschijningsvormen. De natte sneeuw uit de titel symboliseert de koelte, de afstand tussen de personages. Het voortdurend aanwezige onbehagen. Er klinken drinkgeluiden en akkoorden, gespeeld op met water gestemde wijnglazen. In het derde deel van de opera, wanneer mijn personage volledig is ingestort, kom ik druipend het podium op. Mijn haar is nat, mijn jurk is nat, alles is doorweekt. Voor mij betekent dit vooral dat Lisa is teruggebracht tot iets zeer elementairs, waarbij het elementaire in deze opera wordt vertegenwoordigd door water.''

Morgen brengt de Nationale Reisopera in het Holland Festival de première van Wet Snow, een nieuwe opera van Jan van de Putte. De Canadese sopraan Barbara Hannigan, wonend en werkend in Nederland, vertolkt de rol van Lisa, een prostituée. Van de Putte baseerde zijn opera op Aantekeningen uit het ondergrondse van Fjodor Dostojewski. De mannelijke hoofdpersoon van deze novelle voelt zich ongemakkelijk over zichzelf en zijn vrienden. Hij keert zich uiteindelijk af van de samenleving, omdat hij weigert iets te willen bereiken, en zich nergens voor wil verantwoorden. Zijn ontmoeting met Lisa is mede aanleiding tot deze beslissing.

,,De ikfiguur van het verhaal bezoekt halverwege de opera een bordeel, waar hij Lisa ontmoet. Ze hebben een vreemde, afstandelijke conversatie – ook op het toneel staan ze ver van elkaar verwijderd, waardoor een enorme spanning ontstaat. Hij gaat haar manipuleren, spelletjes met haar spelen en maakt haar afhankelijk van hem. Wanneer hij zich hiervan bewust wordt en ontdekt dat hij dat dit eigenlijk niet wil, confronteert hij haar met de waarheid, waarop zij instort.

,,Toen ik het boek van Dostojewski las, vond ik Lisa aanvankelijk hard, vijandig en nors. De muziek van Jan van de Putte toonde me een andere mogelijkheid. Hij laat Lisa, als ze voor het eerst opkomt, zeer hoog zingen, waardoor ze juist kwetsbaar en aarzelend overkomt. Dat kun je op geen enkele manier als vijandig of nors interpreteren. Die harde kant komt later pas tevoorschijn. De spanning tussen de uitersten van haar persoonlijkheid leidt tot enkele grootse, extatische uitbarstingen.

,,Het is een eer om een nieuw stuk te creëren – ik vond het geweldig dat ik werd gevraagd. Het is ook eng: je weet nooit waarmee je uiteindelijk aan de slag moet. Bij een bestaand stuk kun je direct beoordelen of het wat voor je is. Hier moet je maar afwachten tot het klaar is. Tijdens het componeren heeft Jan me wel af en toe gebeld om te vragen of bepaalde zaken technisch haalbaar waren. Ik houd van het hele proces dat tot de uiteindelijke voorstelling leidt.

,,Drie Nederlandse componisten hebben een rol voor mij gecomponeerd. Naast Jan van de Putte zijn dat Louis Andriessen in Writing to Vermeer en Michel van der Aa in One. Ze benutten de eigenschappen van mijn stem: wendbaar en helder in het hoogste register, en als het moet bijzonder zacht. Maar het zijn drie zeer verschillende componisten en drie evenzeer verschillende vrouwenrollen. Hun belangrijkste overeenkomst is dat ze op zoek zijn naar iets dat ze hebben verloren. In Writing to Vermeer wordt dit probleem opgelost, in One en Wet Snow niet.

,,De muziek en de vormgeving van Wet Snow zijn zeer gedetailleerd. Mijn partij is vrij moeilijk om te zingen, vanwege de hoge noten die soms haast als waterdruppels aan het plafond hangen. De ritmes zijn bovendien complex en zeer exact genoteerd. Ook Giuseppi Frigeni, de regisseur, let op minuscule details: soms gaat het over de kleinste verandering van een handpositie. Zo begin je dan zelf ook te denken. Het huwelijk tussen tekst, vormgeving en muziek werkt hierdoor heel goed. Als kijker zie je natuurlijk niet alle details, maar één groot beeld. Elk detail hierin druipt echter van betekenis.''

Wet Snow: 8, 10, 11/6 Amsterdam; 13/6 Utrecht; 22/6 Rotterdam; 24/6 Eindhoven. Informatie: www.reisopera.nl; www.hollandfestival.nl.

    • Jochem Valkenburg