In de rij voor grafische romanciers

Bij aanvang van de drukbezochte Haarlemse Stripdagen kreeg Lewis Trondheim de VPRO Grand Prix 2004, een tweejaarlijkse stripprijs. Hij is een van de grafische romanciers bij wie het publiek in de rij stond voor een handtekening.

Twee stripliefhebbers bespreken voor de Toneelschuur in Haarlem hun ervaringen op de tweejaarlijkse stripdagen, die afgelopen weekend in de Spaarnestad werden gehouden: ,,Ik zag op de Grote Markt een man in zijn palmtop opzoeken welke strips er nog in zijn collectie ontbreken. Dat gaat wel ver, hoor.'' Uit het vervolg van het gesprek blijkt dat de stripliefhebber zélf alle ontbrekende strips gewoon in zijn hoofd heeft zitten. Wie is nu de grootste fanaticus?

De geobsedeerde stripfanaat, een wat oudere man die met een uitpuilend linnen tasje en een verwilderde blik (`Waar signeert mijn favoriete tekenaar?') door het centrum van de stad loopt, vormt van oudsher een vertrouwd beeld op stripbeurzen. Kinderen en vrouwen zie je er nauwelijks. Toch kan het publiek op de Stripdagen Haarlem veel meer doen dan snuffelen naar oude drukken in plastic bakken. Er zijn – ook de komende weken nog – tentoonstellingen te bezichtigen van het werk van onder meer oorlogsverslaggever annex striptekenaar Joe Sacco, Peter Pontiac en Siegfried Woldhek. De meeste bezoekers komen echter vooral voor een originele tekening op het schutblad van hun stripalbum.

Veel aandacht ging uit naar de grafische roman, de tegenhanger van de avonturenstrip, die het spektakel van het stripalbum inruilt voor `volwassen', literaire onderwerpen als de liefde, de eenzaamheid en het menselijk tekort. Het succes van de grafische roman, waarvan ook het formaat oogt als een gewone roamn, blijkt niet alleen uit de vele vertalingen, maar ook uit de lange rijen voor de signerende grafische romanciers.

Er is één rij waar opvallend veel vrouwen in staan, die voor de Amerikaanse tekenaar Craig Thompson. Zijn grafische roman Blankets was in Amerika het verkoopsucces van 2003. Het literaire verhaal, over Thompsons dramatische eerste liefde en zijn worsteling met zijn religieuze achtergrond, verkocht tienduizenden exemplaren en is nu ook vertaald als Een deken van sneeuw. ,,Wat houdt hij zijn pen raar vast,'' merkt een meisje verbaasd op. Een terechte constatering. De virtuoze tekenstijl van Thompson lijkt eerder ondanks dan dankzij zijn penvoering te ontstaan. De rij kijkt ademloos toe hoe hij zijn stripfiguren – zonder eerst te schetsen – uit zijn pen tovert.

De belangwekkendste gast van deze editie was ongetwijfeld de geniale tekenaar Chris Ware. Voor zijn megalomane meesterwerk Jimmy Corrigan: The Smartest Kid on Earth ontving hij in 2001 The Guardian First Book Award. Ware werkte zeven jaar aan het verhaal (380 pagina's) over de eenzame Jimmy Corrigan, een personage dat uiterlijk opvallend veel overeenkomsten vertoond met zijn schepper. Naast Ware zit Seth, die met zijn laatste boek, het antiverhaal Ventilatoren, zijn positie als op-een-na-meest-briljante grafische romancier bevestigde. ,,Seth is zelf een stripfiguur,'' zegt een man die bij de tekenaar in de rij staat. Seth heeft zijn uiterlijk inderdaad aangepast aan de figuren in zijn verhalen. Mooie pakken uit het interbellum, een vilten hoed en een keurig geschoren nek. Joe Sacco, die roem verwierf met zijn stripreportages uit oorlogsgebieden (Palestina, Save Area Gorazde), krijgt hoog bezoek: in zijn rij staat de Haarlemse cultuurwethouder Ruud Grondel.

Vrijdagavond werd in de Toneelschuur de officiële opening van de stripdagen verricht. Fokke & Sukke-tekenaar Jean-Marc van Tol reikte de VPRO Grand Prix 2004, een tweejaarlijkse stripprijs, uit aan Lewis Trondheim, de verbazingwekkend productieve Franse tekenaar van onder meer Donjon (samen met Joann Sfar), De avonturen van Kobijn (Lapinot) en natuurlijk Les formidables aventures sans Lapinot. Hopelijk zorgt Trondheims prijs voor meer vertalingen van zijn werk in het Nederlands.

Trondheims dankwoord was summier: ,,Merci.''