Hoeveel tijd krijgt Ys op de Antillen?

Het nieuwe kabinet van Etienne Ys wil breken met het corrupte imago van de Antilliaanse politiek. Hij stelde een waslijst op met maatregelen tegen corruptie en fraude.

Het deze week aangetreden kabinet-Ys op de Nederlandse Antillen wil breken met het beleid van zijn voorganger, het kabinet van minister-president Mirna Louisa-Godett van de Frente Obrero Liberashon (FOL). Dat is niet verwonderlijk, het Antilliaanse landsbestuur heeft in die periode nauwelijks geregeerd, terwijl kopstukken van de FOL, de grootste regeringspartij in dat kabinet, onderwerp waren van fraude- en corruptieonderzoeken.

Voorlopig sluitstuk was het strafrechtelijk onderzoek, begin deze maand, naar omkoping en corruptie door de in april afgetreden minister van Justitie, Ben Komproe, zijn ambtelijk adviseur en kopstukken van de internationale drugshandel op Curaçao.

In het `Urgentieprogramma', dat de basis moet vormen voor het nieuwe regeringsbeleid, is een waslijst opgenomen van maatregelen om corruptie en fraude in het openbaar bestuur tegen te gaan. Zo wil de regering een zwarte lijst opstellen van personen en bedrijven die politici of ambtenaren hebben omgekocht of zich schuldig hebben gemaakt aan oplichting van de overheid. Zij worden uitgesloten van overheidsopdrachten.

Er komt wetgeving die Statenleden (parlementariërs) verplicht af te treden na veroordeling wegens het plegen van een misdrijf. Voor ambtenaren volgt na veroordeling automatisch ontslag. Onder het kabinet van premier Louisa-Godett weigerde Anthony Godett, leider van de FOL en fractievoorzitter in de Staten, op te stappen, ondanks een veroordeling wegens corruptie.

Ook op het gebied van schuldsanering wil het kabinet-Ys ingrijpend saneren. De Antilliaanse staatsschuld bedroeg vorig jaar meer dan 4 miljard Antilliaanse gulden (2 miljard euro) en is sindsdien alleen maar gestegen. Dat kost de staat alleen al aan rentelasten jaarlijks zo'n 250 miljoen gulden. Ys wil die staatsschuld terugdringen met een omvangrijke begrotingssanering en een verhoging van de belastinginkomsten. In 2007 moeten die inkomsten stijgen met 50 tot 100 miljoen gulden. Daarnaast zal het kabinet-Ys een beroep doen op Nederland om door herfinanciering van de overheidsschulden de tekorten terug te dringen.

De torenhoge staatsschuld staat al sinds 1998 bovenaan de politieke agenda van de Antilliaanse politiek, zonder dat er daadwerkelijk iets aan gedaan is. Begrotingssanering onder het kabinet-Pourier (1998-2002) werd tenietgedaan doordat kosten elders explosief stegen. De daaropvolgende kabinetten van Ys en Louisa-Godett waren niet in staat de overheidsschulden alsnog te beteugelen. Of dat nu wel lukt, zal voor Nederland een belangrijk ijkpunt zijn voor de daadkracht van het nieuwe kabinet. ,,Krachtig leiderschap is nodig'', stelde de president van de Bank Nederlandse Antillen vorig jaar in een rapport over de schuldenproblematiek. Ys staat voor de taak om die schuldsanering uit te voeren. Daarbij is het knelpunt bij vorige pogingen om te bezuinigen, een onvoldoende toegerust ambtelijk apparaat, nog steeds aan de orde.

Datzelfde krachtige leiderschap geldt ook het terugdringen van armoede, de werkloosheid en de om zich heen grijpende drugshandel op de Antillen. Een zesde deel van de bevolking van Curaçao is inmiddels direct of indirect afhankelijk van de drugseconomie. Voor de bestrijding daarvan verwacht Ys ook steun vanuit Nederland. Hij wil sociale dienstplicht invoeren voor werkloze jongeren tussen 16 en 24 jaar. De rekening daarvan, zo'n 15 miljoen euro, moet Nederland voldoen. Hetzelfde geldt voor de inzet van een contingent extra Nederlandse marechaussees. Zij moeten assisteren bij opsporingswerk, met name op het vliegveld en in de haven. Of Nederland aan dat verzoek tegemoetkomt moet nog blijken. Begin vorig jaar wees het een verzoek om militaire bijstand af.

Op het gebied van rechtshandhaving belooft het kabinet-Ys een coöperatieve opstelling tegenover Nederland, iets waar het onder premier Louisa-Godett aan heeft ontbroken. Er komt een nieuw radarbewakingssysteem om invoer van drugs per schip tegen te gaan. Behalve op Curaçao komt er ook een bodyscan op het vliegveld van Sint Maarten en er wordt een containerscan in de haven van Willemstad geplaatst. Verder worden op grote schaal illegalen verwijderd en worden werkgevers die illegalen in dienst hebben consequent beboet, zo is in het Urgentieprogramma vastgelegd.

Het kabinet-Ys heeft anderhalf jaar de tijd om concrete resultaten te boeken: dan zijn er nieuwe verkiezingen. Lukt het in die periode niet de problemen overtuigend aan te pakken, dan staat Ys eenzelfde scenario te wachten als zijn voorganger Pourier in 2002 of hemzelf in 2003: dat van verkiezingen die de FOL glansrijk wint, waarna de partij terugkeert in een nieuw kabinet.

De afgelopen negen maanden hebben uitgewezen hoe desastreus dat kan zijn voor de Antilliaanse politiek en de samenleving.

    • Jos Verlaan